Thủ tướng Trung Quốc trả lời CNN

	Thủ tướng Ôn Gia Bảo đã nắm quyền từ sáu năm qua

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn hiếm hoi với truyền thông nước ngoài, Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo nói nước này lo ngại bị ảnh hưởng nếu kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái.

Ông cũng trả lời nhiều câu hỏi liên quan vai trò Trung Quốc giữa thế giới và viễn cảnh dân chủ, khi nói chuyện với nhà báo Fareed Zakaria của CNN.

Trong cuộc phỏng vấn phát đi hôm 28 tháng Chín, Thủ tướng Trung Quốc nói nước ông vẫn là nước “đang phát triển” chứ chưa phải là “cường quốc”.

Lo ngại cho Mỹ

Mở đầu cuộc phỏng vấn, ông Ôn, 66 tuổi, nhã nhặn nói với nhà báo Mỹ rằng ông thích có đối thoại hơn là độc thoại dông dài.

“Anh luôn có thể ngắt lời tôi và đặt câu hỏi. Như thế sẽ khiến đối thoại của chúng ta sinh động hơn,” Thủ tướng Trung Quốc nói.

CNN dành phần đầu cuộc phỏng vấn để hỏi về khủng hoảng kinh tế Mỹ hiện thời, và theo ông Ôn, “nếu hệ thống tài chính kinh tế Mỹ gặp nạn, sẽ có ảnh hưởng… cho cả Trung Quốc, châu Á và thế giới”.

Trung Quốc hiện là chủ nợ lớn nhất của Mỹ – theo một số nghiên cứu, nước này nắm tới gần 1000 tỉ đôla hối phiếu của Bộ Tài chính Mỹ.

Fareed Zakaria, cũng là chủ bút của tạp chí Newsweek International, yêu cầu Thủ tướng Trung Quốc bảo đảm Bắc Kinh sẽ không dùng số tài sản này làm “vũ khí” uy hiếp Mỹ.

Ông Ôn trấn an rằng nước ông hy vọng Mỹ sẽ bình ổn được nền kinh tế.

Ông nói thêm: “Dĩ nhiên, chúng tôi lo ngại cho an toàn của đồng tiền Trung Quốc tại đây. Nhưng chúng tôi tin Mỹ là một nước đáng tin, và vào những lúc khó khăn, Trung Quốc đã hợp tác với Mỹ.”

‘Chưa phải là cường quốc’

Nhà báo Mỹ lại hỏi xoáy vào cáo buộc Trung Quốc không chịu tích cực để giải quyết các vấn đề quốc tế như Darfur hay tham vọng hạt nhân của Iran.

Ông Ôn Gia Bảo, người xuất hiện trên truyền thông thường xuyên hơn Tổng Bí thư Hồ Cẩm Đào, trả lời:

“Trung Quốc chưa phải là một siêu cường… Trung Quốc vẫn gặp vấn đề phát triển bất cân đối giữa các vùng, và giữa thành thị với nông thôn. Trung Quốc vẫn là nước đang phát triển.”

Trung Quốc vẫn gặp vấn đề phát triển bất cân đối giữa các vùng, và giữa thành thị với nông thôn Thủ tướng Ôn Gia Bảo

Ông nói Trung Quốc hiện phải tập trung nỗ lực để cải thiện cuộc sống của người dân trong nước.

Nhưng chính phủ của ông có thể gây sức ép với chính phủ Sudan, Iran hay Miến Điện?

Thủ tướng Trung Quốc không đề cập thẳng đến cái tên Miến Điện, nhưng nhấn mạnh Trung Quốc thuộc số những nước đầu tiên gửi lính gìn giữ hòa bình tới Darfur của Sudan.

Ông khẳng định không ủng hộ Iran có vũ khí hạt nhân, nhưng nhắc lại phải dùng đối thoại hòa bình để đạt mục tiêu chứ không đe dọa vũ lực.

Ông Ôn có vẻ tự hào xem vấn đề Bắc Hàn là một thành tựu ngoại giao của Trung Quốc.

“Vẫn cần thời gian để tìm giải pháp trọn vẹn cho vấn đề hạt nhân Triều Tiên… Nhưng mô hình chúng tôi áp dụng, và các nỗ lực của chúng tôi, đã đi đúng hướng.”

Câu hỏi về dân chủ

Nhà báo Zakaria, lấy bằng tiến sĩ ở Đại học Harvard, đã viết nhiều sách về quan hệ quốc tế. Tác phẩm mới nhất của ông là cuốn The Post-American World, trong đó cho rằng vai trò tương lai của Mỹ sẽ giảm, và “phần còn lại của thế giới” sẽ lớn mạnh.

	Trung Quốc không chấp nhận lời nói về “tự trị” của Đạt Lai Lạt Ma

Ông hỏi vì sao Trung Quốc vẫn không chịu thương lượng trực tiếp với Đạt Lai Lạt Ma trong khi ông này có vẻ đã chấp nhận sự cai trị của Trung Quốc ở Tây Tạng nếu có sự tự trị văn hóa và chính trị.

Thủ tướng Trung Quốc vẫn nhắc lại cáo buộc mục tiêu của chính phủ Tây Tạng lưu vong là “ly khai Tây Tạng khỏi Trung Quốc”.

Ông nói: “Chừng nào Đạt Lai Lạt Ma sẵn lòng thừa nhận Tây Tạng là phần không thể tách rời của Trung Quốc và từ bỏ hoạt động ly khai, chúng tôi sẵn sàng có liên lạc và đàm phán với ông ta hoặc đại diện của ông ta.”

Thủ tướng Trung Quốc thừa nhận có “một số hạn chế hợp lý” đối với internet, nhưng nói đây là vì “an toàn cho đất nước và cho tự do của đa số người dân”.

Một chi tiết thú vị về ông Ôn Gia Bảo là việc ông từng làm thư ký cho ba đời tổng bí thư: Hồ Diệu Bang, Triệu Tử Dương và Giang Trạch Dân.

Trong cuộc biểu tình của sinh viên năm 1989, ông tháp tùng Triệu Tử Dương ra gặp người phản đối ở Quảng trường Thiên An Môn, hai tuần trước khi xe tăng tiến vào cán nát thây nhiều người.

Khác với số phận người thầy Triệu Tử Dương, bị quản thúc đến chết, ông Ôn tiếp tục leo cao để trở thành thủ tướng năm 2002.

Nhà báo Fareed Zakaria hỏi ông rút ra bài học gì sau “vấn đề” Thiên An Môn.

Ông Bảo dừng lại vài giây trước khi trả lời: “Tôi nghĩ cốt lõi câu hỏi của anh là về sự phát triển dân chủ ở Trung Quốc”.

Điều này, ông nói, bao quát ba lĩnh vực: “Chúng tôi cần dần dần cải thiện hệ thống bầu cử dân chủ để quyền lực nhà nước sẽ thực sự thuộc về dân và được dùng để phục vụ nhân dân.”

Chúng tôi cần dần dần cải thiện hệ thống bầu cử dân chủ để quyền lực nhà nước sẽ thực sự thuộc về dân Thủ tướng Ôn Gia Bảo

“Thứ hai, hệ thống luật pháp cần được cải thiện và đất nước được cai trị bằng luật pháp. Chúng tôi cần xây dựng hệ thống tư pháp độc lập và công bằng.”

“Thứ ba, chính phủ cần chịu sự giám sát của nhân dân, buộc chúng tôi tăng sự minh bạch, và chính phủ cũng phải chịu sự giám sát của truyền thông và các đảng phái khác.”

Nhưng giống như nhiều lần phát biểu trước đây, ông Ôn nói có “nhiều hình thức dân chủ trên thế giới.”

“Chủ nghĩa xã hội như tôi hiểu là hệ thống dân chủ. Không có dân chủ, không có chủ nghĩa xã hội,” Thủ tướng Trung Quốc kết luận.

• Theo BBC (http://www.bbc.co.uk/vietnamese/regionalnews/story/2008/09/080930_wen_jiabao_interview.shtml)