Lịch sử ngoại xâm liên miên, người Việt quen sống co lại, ít có khao khát ra với thế giới, hiểu thế giới. Càng co lại ta càng đánh mất đi khả năng phát triển, càng không đủ bản lĩnh để ra với thế giới và hiểu thế giới – nhà văn hoá Vương Trí Nhàn luận giải quá trình phát triển của Việt Nam trong hội nhập dưới góc độ văn hoá.

Trong sự thích nghi có sự buông trôi bất lực

- Quan sát người Việt và dân tộc VN trong cuộc sống hội nhập hôm nay, với một người dành nhiều thời gian nghiên cứu về VN và đặc tính dân tộc Việt, ông có ấn tượng, suy nghĩ gì?

Nhìn lại thời gian mấy chục năm nay, dễ thấy VN sau chiến tranh đã trải qua một quá trình, lúc chậm lúc nhanh, nhiều lúc như là quanh co, hỗn loạn, nhưng nhìn chung đến nay đã chạm tới một cái ngưỡng và cần lo để chuyển sang giai đoạn mới. Đã đến lúc chúng ta có thể tổng kết, đánh giá cả một chu kì phát triển. Một hướng suy nghĩ là nhìn những thành công hay vấp váp về kinh tế xã hội dưới góc độ văn hóa, bởi con người kinh tế chẳng qua cũng chỉ là một khía cạnh của con người VN.

Từ chiến tranh chuyển sang hoà bình, từ chỗ tách ra để làm công việc riêng của dân tộc đến chỗ quay trở về hội nhập với thế giới, cái quá trình ấy là cả một khúc quanh đột ngột. Tôi ngờ rằng nhiều người lớn tuổi đã sống hết lòng với đời sống hẳn cũng chung tâm lý như tôi, đêm nằm ngẫm nghĩ thấy thương cho chính mình và những người thân quen xung quanh, rộng ra là thương cho cả dân tộc.

Chiến tranh từng bòn rút tất cả sức lực, kéo cuộc sống chậm lại. Mở cửa, ta lại lao vào làm ăn với bất cứ giá nào, sức khỏe kém đi, con cái không người dạy dỗ, cũng hư hỏng đi.

Nhìn cả môi trường tự nhiên lẫn môi trường xã hội đều bị xói mòn mà không khỏi xót xa.

Người Việt xưa tới giờ khổ quá, đến khi ra với thế giới thì mắt như bị chói, cái gì cũng thèm thuồng. Hết gồng mình lên chiến đấu nay lại gồng mình lên để hưởng thụ. Cha mẹ cứ cái gì ngon nhất, đẹp nhất là lo dành cho con. Trong gia đình, ta cúi mặt xuống chiều chuộng nhau mà không dám đặt ra yêu cầu cao với nhau.

Theo tôi, căn nguyên của cái cách ứng xử này là cảm giác tự ti, nhìn thấy cái sung sướng vừa đến với mình nó mong manh quá, còn thế giới vẫn xa lạ quá. Che mắt mình lại, không muốn lộ ra ở mình cái phần bất lực, bởi tận thâm tâm, tin rằng không bao giờ đạt được cái phần nhân loại hôm nay đã tới.

Nghịch lý là ở chỗ do mang tâm thức tự ti đó, khi quay lại nhìn bản thân, ở nhiều người – không ai bảo ai – sinh ra tâm lý tự huyễn hoặc. Rằng so ra ta cũng ghê gớm lắm; rằng không có cái phần hơn hẳn thiên hạ nhưng mình lại có cái khác: di sản thế giới (thực chất phần nhiều là di sản thiên nhiên, đâu phải là văn hóa), văn hóa ẩm thực…

Bình tĩnh lại để nghĩ sẽ thấy cái để VN khoe ra với thiên hạ thường chỉ là phần trời cho mà không phải phần con người làm ra, chỉ là những gì bản năng mà không phải là phần của trí tuệ: Ta không có cuốn sách, bức họa nào ở tầm thế giới. Trong âm nhạc, phần khó nhất của nó là hòa âm thì nhạc VN lại kém, lấy đâu ra tác phẩm lớn.

Cái rõ nhất và duy nhất chúng ta có thể khoe với thế giới chính là sự thích nghi, thích nghi nên thế nào cũng tồn tại. Tôi nhớ trong Anh em Karamazov, Dostoievski có một câu khái quát: “Tồn tại trong bất cứ điều kiện nào là truyền thống của dòng họ Karamazov nhà ta”. Người VN cũng thế. Khó khăn đấy, nhưng chúng ta vẫn tồn tại – ta tự nhủ.

Có điều hôm qua trong chiến tranh nghĩ thế là cần thiết, nhưng hôm nay không đủ nữa. Đã đến lúc đặt vấn đề là tồn tại sẽ như thế nào, thế nhỡ sự thích nghi làm cho chúng ta mòn mỏi, kém cỏi, tầm thường và hư hỏng đi thì sao?

Làm kinh tế bằng tư duy chiến tranh

- Ông vừa hơn một lần nói tới chiến tranh. Phải ông cho rằng đó là một trong những nguyên nhân gần dẫn tới những khó khăn kinh tế hiện nay? Nhưng ba chục năm là thời gian quá dài, chiến tranh đã lùi vào dĩ vãng. Liệu ta có nên cường điệu vai trò của nó?

- Không, chả có gì là cường điệu cả. Ta đã ra khỏi cuộc chiến, nhưng lòng ta, cách sống, cách nghĩ của ta chưa ra khỏi.

Chiến tranh cho phép người ta bất chấp quy luật miễn là được việc; chỉ lo hiệu quả, còn cái giá của nó thì không cần biết. Trong chiến tranh, nhất là chiến tranh ở VN, cứ chờ có những điều kiện cần và đủ thì không ai dám làm gì. Phải liều. Phải duy ý chí. Cách làm đó nay vẫn được ta áp dụng.

Nói tóm lại, nếu trong chiến tranh ta phá với bất cứ giá nào thì nay ta xây với bất cứ giá nào. Trên báo chí luôn có những tin đại loại cây cầu này sang năm phá năm nay vẫn cứ thi công vì đã vào kế hoạch rồi, hoặc xây nhà máy ào ào mà chả chú ý gì tới tác hại của nó với môi trường. Thì đó là kiểu tư duy chiến tranh chứ còn gì nữa?!

Bản thân chiến tranh VN lạ, không giống ai. VN thắng được trong chiến tranh là nhờ chơi theo luật VN, tuy nhiên, trong làm kinh tế, thì phải chơi theo luật chung của thế giới.

Những suy nghĩ về chiến tranh còn thường xuyên đến với tôi, mỗi khi nghĩ tới quốc nạn tham nhũng. Đọc cuốn Những bước thịnh suy của các triều đại Trung Quốc của Cát Kiếm Hùng (nhà sử học Đài Loan) biết rằng trong lịch sử nước này, tham nhũng ghê nhất là triều đại nhà Nguyên, một chính quyền quân sự. Nữa là ở ta lại phổ biến hiện tượng coi ai giỏi chiến đấu thì cũng biết làm kinh tế, nới lỏng luật pháp, dễ dãi với người có công và tuỳ tiện lấy quyền lợi kinh tế trả ơn cho người góp phần tạo nên thắng lợi trong chiến tranh… tham nhũng là tránh sao nổi.

Tâm lý tiểu nông vẫn còn ăn sâu trong cách đi ra thế giới của người mình. Và cả cách tư duy nữa: tư duy tiểu nông. Ảnh: agro.gov.vn

Tâm lý tiểu nông tư duy tiểu nông

- Ngoài nguyên nhân chiến tranh, để cắt nghĩa tình hình hiện thời, theo ông đâu là những nguyên nhân lịch sử văn hoá sâu xa hơn ?

- Trước khi Pháp sang, “cả nước sống leo lắt trong một tình trạng thôn dã” – tôi đọc được câu này trong một cuốn sách mới dịch in gần đây, cuốn Người Pháp và người An nam bạn hay thù? của Philippe Devillers. Tôi chia sẻ với cách nhìn của nguyên trưởng đoàn đàm phán Hiệp định thương mại Việt – Mỹ, ông Nguyễn Đình Lương, rằng tâm lý tiểu nông vẫn còn ăn sâu trong cách đi ra thế giới của người mình. Và cả cách tư duy nữa: tư duy tiểu nông.

Tôi trộm nghĩ, ở ta, một khi nếp sống làng xã còn ngự trị khắp nơi thế này, không có triết học ghê gớm cao xa gì tồn tại nổi, chỉ tư tưởng tiểu nông chi phối tất cả.

- Nhìn sang nước Trung quốc, nông thôn ở họ cũng nặng nề, sao họ vẫn phát triển tốt ?

- Vì tư tưởng nông dân ở đó tuy mạnh (bắt nguồn từ tầm vóc một nông thôn bao la), nhưng không phải là tư tưởng chủ đạo. Xưa đã vậy mà nay càng vậy. Người ta bảo rằng trọng nông ức thương là nguyên tắc chi phối chính sách những nước theo đạo Khổng. Nhưng đó chỉ là một phần sự thật. Từ thời Tần Hán đô thị Trung Quốc đã phát triển, từ Đường Tống trở đi thì đã có vai trò của một cơ chế năng động kéo cả xã hội tiến theo.

Đô thị phát triển nghĩa là quốc gia trở thành một đơn vị có sức kết dính mạnh mẽ. Việc kinh doanh của thương nhân ở đây được sự hỗ trợ của trí tuệ, giới nhà nho cũng tham gia nghề buôn, làm cho nghề này đạt tới quy mô quốc gia và xuyên quốc gia.

Nhìn chung trong thương trường, tư duy con người trở nên thông thoáng hơn, năng động hơn. Giở các cuốn lịch sử tư tưởng ở Trung Quốc bao giờ tôi cũng thấy người ta nói tới phần tư tưởng kinh tế. Thời nào, bộ phận này trong tư tưởng xã hội Trung Hoa cũng có tiến triển.

Trong khi ấy, nhìn lại mình thì ngược lại. Quen sống tự nhiên ở làng quê, ta không dám tổ chức lại cuộc sống qua các đô thị. Ta làm gì cũng chỉ theo bản năng, sự tham gia của lý trí chỉ dừng lại ở mức tối thiểu.

Là một nước nông nghiệp nhưng cho tới lúc này, VN hầu như không có sách nào tổng kết kinh nghiệm trồng lúa, còn nói chi tới các nghề khác.

Nghề buôn thì lại càng bị coi thường khinh rẻ. Mọi người cho đó là nghề lừa lọc và thường bảo nhau “Thật thà như thể lái trâu”. Bản thân người làm nghề buôn cũng làm ăn trong thế quẩn quanh lặt vặt, sản xuất càng lụn bại thì họ càng có cơ hội để bắt chẹt người có nhu cầu.

- Ông cho rằng năng lực sản xuất và kinh doanh lại là chỉ số chủ yếu đánh giá sự phát triển xã hội ?

- Xét về mặt tư duy, sản xuất và kinh doanh được là nhờ người ta có một quan niệm rộng rãi về thế giới. Người ta theo đuổi sự hoàn hảo. Người ta làm gì cũng chuyên nghiệp.

Cũng là cái diều làm để chơi, nhưng diều các nước nhiều kiểu dáng kỳ lạ, còn diều VN chỉ là mảnh giấy bồi phất vào mấy cái nan tre. Thế nên không trách được khi người ta bảo hàng hoá VN vừa nghèo nàn đơn điệu về mẫu mã, vừa kém về phẩm chất.

Về tác động xã hội, bản thân truyền thống kinh doanh yếu kém là dấu hiệu của một xã hội chưa trưởng thành. Xã hội phát triển tự nó sẽ đặt ra các nhu cầu mới, trong khi với VN hình như chỉ cần tàm tạm là được, cải tiến mà làm gì. Khi không có quá nhiều những nhu cầu phải thỏa mãn thì sự phát minh, sáng chế cũng như đổi mới việc phân công lao động lại trở thành xa xỉ.

Tóm lại ta không chuẩn bị để bước vào thế giới hiện đại.

E sợ khi bước ra với thế giới

- Những hạn chế trong việc làm ăn này đã tiếp tục chi phối chúng ta trong việc làm ăn buôn bán với thế giới ?

Rải rác tôi đã thấy người ta nêu ra đủ thói xấu của ta sau khi gia nhập WTO: e ngại, chỉ muốn đánh quả, lanh chanh kiếm chác mà lại dại dột ngớ ngẩn dễ bị lừa, đau chết điếng đi mà không cách gì thoát nổi…

Tôi muốn mở rộng thêm mà nói rằng đây là cả một “truyền thống” của VN, thứ quán tính nó ràng buộc chúng ta từ nhiều đời.

Đọc lịch sử sẽ thấy nền ngoại thương của VN bây giờ không khác các thế kỷ XVII-XVIII là bao. Thời Trịnh – Nguyễn phân tranh, ở Đàng ngoài, chúa Trịnh nói chung cấm cửa lái buôn ngoại quốc, sợ họ vào gây náo loạn nhân tâm. Nhưng ngồi nghĩ, lại tiếc, nên chính sách cứ khi thò khi thụt, dùng dằng, dang dở, nay thế này mai thế khác. Mà chính sách càng tuỳ tiện đỏng đảnh, quan lại càng dễ đi đêm để hưởng lợi.

Còn ở Đàng trong, tiếng rằng mở cửa – và đây là một bước tiến đáng kể so với Đàng ngoài – nhưng toàn là người ta đến bán hàng cho mình và mang hàng của mình đi, chứ dân ta có lái buôn chủ động vươn ra với họ đâu!. Đến người phiên dịch dắt mối trong các vụ làm ăn này cũng thường là người Tàu, ta không có nhân viên của mình. Quan chức quản ngoại thương chủ yếu chỉ lo thu thuế, khi kiểm tra thương thuyền nước ngoài, thường lợi dụng chức vụ để xin xỏ kiếm chác cho mình, bao che cho thương nhân nước ngoài. Được lợi chút đỉnh, họ sẵn sàng bán rẻ cả quyền lợi của quốc gia.

- Từ góc độ văn hoá ông cắt nghĩa hiện tượng này như thế nào ?

- Với quá trình lịch sử liên miên bị đe doạ bởi ngoại xâm, người Việt quen nghĩ rằng những tai vạ của mình là do nước ngoài mang tới. Trong mắt ta, họ thường là là kẻ thù nhiều hơn là đối tác cùng tồn tại. Nên ta nhìn họ với nhiều e ngại và tự dặn nhau càng ít tiếp xúc với người ngoài càng ít càng tốt.

Ta quen sống co lại, ít có khao khát ra với thế giới, hiểu thế giới. Trong tiếp xúc ít có khả năng đặt mình vào địa vị người khác, không có thói quen và kinh nghiệm quan hệ với bên ngoài, lảng tránh là hơn.

Cho đến thời gian thế hệ chúng tôi lớn lên, tâm lý này vẫn chi phối mạnh mẽ. “Thôi con đừng khóc chi con/ Sống nhờ đất khách, thác chôn quê người”. Đây là một câu ca dao tôi nghe thuộc lòng từ nhỏ. Về sau đọc sách, càng thấy cái tâm lý ăn quẩn vườn nhà đã ngấm vào tâm thức của dân mình. Người dân đồng bằng Bắc Bộ xưa thường chỉ biết đến phạm vi 20 km quanh vùng họ ở. Luôn luôn tâm niệm “ta về ta tắm ao ta”, vừa ra khỏi làng đã nước mắt ngắn nước mắt dài sùi sụt. Ngần ngại, sợ hãi…

Càng co lại ta càng đánh mất đi khả năng phát triển, càng không đủ bản lĩnh để ra với thế giới và hiểu thế giới.

Đợt hội nhập vừa rồi là có vẻ như ta buộc phải bung ra, mở cửa, chứ thật ra chưa chín ở bên trong. Vừa không có thói quen, vừa không chuẩn bị thích đáng, cuối cùng ta “nhảy đại” cho xong. Chính cái đó sinh ra nhiều tệ nạn: tâm lí đánh quả, định đi tắt đón đầu, “lừa”, lách luật…

Nhìn ở một tầng sâu hơn, có thể nói quan hệ kinh tế của VN với thế giới trong thời gian vừa qua không dựa trên cơ sở văn hoá chắc chắn. Đại khái thấy ai làm mình cũng làm theo, khi thất bại mới ngớ ra thì đã muộn. Định bán hàng cho người ta nhưng không hiểu gì về lịch sử tâm lý dân tộc cách sống của người ta, cái gu của người ta thì bán sao được?

Một xã hội chưa trưởng thành

- Ông chỉ mới giải thích những yếu kém về văn hoá liên quan đến mối quan hệ làm ăn với nước ngoài. Nhưng một nền kinh tế không phải chỉ có chuyện đối ngoại. Thế còn những khó khăn của kinh tế trong nước thì sao? Đâu là những nguyên nhân về mặt văn hoá – xã hội?

- Có thể hình dung xã hội VN trong quá khứ là đoàn quân tổ chức với nhiệt tình, và quyết tâm giữ nước hơn là xã hội làm ăn.

Một xã hội chỉ phát triển được nếu biết ứng xử khôn ngoan với thiên nhiên, vừa khai thác vừa làm giàu thêm thiên nhiên. Đằng này chúng ta quen với tư duy hái lượm, thâu nhặt từ thiên nhiên, hơn là cấy trồng, tổ chức sản xuất tạo ra của cải. Một ví dụ, so với đất đai, VN có tỉ lệ bờ biển khá dài. Nhưng người Việt gần như không biết khai thác biển, khái niệm kinh tế biển còn quá xa lạ.

Các nhà văn đồng nghiệp của tôi thường chỉ hay nói ở Việt Nam cá nhân chưa phát triển. Nhưng nên nhớ là cả xã hội VN cũng ở vào một tình trạng như vậy. Cách quản lý xã hội từ xưa vẫn rất đơn sơ: thu thuế trên đầu người chứ không phải thu thuế sản xuất và kinh doanh.

Trong một tổng kết về chính quyền Hà Nội thời trung đại (in trong kỷ yếu hội thảo Quản lý và phát triển Thăng Long Hà Nội tháng 3/2008), tôi thấy người ta lưu ý là trong số các văn bản đưa ra, pháp lệnh về an ninh chiếm tới 65,56%, trong khi chỉ 16,42% văn bản ban hành là có liên quan tới sản xuất và kinh doanh, 8,96% liên quan tới quản lý văn hoá xã hội. Suốt thời phong kiến vai trò tổ chức làm ăn của chính quyền hầu như không có.

Một xã hội phát triển là một xã hội có sự phân tầng cao và kết cấu phức tạp mà hợp lý. Xã hội VN chỉ đang trên đường đạt tới trình độ đó.

Nói một cách hình ảnh, nếu như xã hội chuẩn là một cánh rừng nguyên sinh thì VN có nhiều phần giống như đồng cỏ hoang. Về mặt cá nhân con người chúng ta còn nặng về bản năng và tự phát – người Pháp nói đó là dạng “tư duy tiền Descartes” – trước sự duy lí. (Song đến nay cái kiểu tư duy ít lí trí này vẫn được bênh che và tự hào, thế mới đáng sợ! )

- Người ta có câu: một người VN không thua kém một người Nhật Bản nhưng ba người VN thì chắc chắn thua ba người Nhật Bản. Tính hợp tác, cộng đồng của người Việt hình như là trở ngại. Trong khi đó, nhiều người lí giải trong chiến tranh VN chiến thắng chính là tính cộng đồng và sự đoàn kết. Liệu hai góc nhìn này có quá trái ngược và phủ định lẫn nhau. Điều gì trong chiến tranh đã gắn kết người VN với nhau và trong thời nay, cần phải xem xét lại yếu tố cố kết như thế nào?

- Tôi e bản thân câu “một người Việt không thua kém một người Nhật” cũng là một nhận xét mơ hồ, có pha nhiều ảo tưởng. Không nên thảo luận về một cảm tưởng thoáng qua và tuỳ tiện như vậy.

Còn cái chuyện ba người Việt so với ba người Nhật thì liên quan tới cấu trúc xã hội. Mượn cách nói của Marx có thể bảo xã hội ta còn ở tình trạng của những bao khoai tây lủng củng. Thế nên cả nước có tới vài chục cảng nước sâu mà không có cảng nào đạt chuẩn quốc tế. Thế nên các đô thị hiện nay không thiếu những căn nhà đẹp nhưng không có được những khu nhà đẹp. Nói cách khác, chất kết dính của xã hội Việt kém – kết dính theo nghĩa nội tại, cấu trúc, chứ không phải đặt cạnh nhau mà buộc phải sống với nhau.

Ra ngoài hớt phần váng

- Chúng ta cũng đã và đang mở cửa và ra với thế giới. Những nhân tố mới sẽ vào, kích thích sự thay đổi, sáng tạo bên trong VN?

- Trong trường kỳ lịch sử, yếu tố bên ngoài luôn luôn đóng vai trò những cú hích thúc đẩy sự chuyển đổi của xã hội. Có điều, các yếu tố đó thường tác động ngoài sự kiểm soát người trong cuộc. Ta không tự nguyện đón nhận. Nghèo là như vậy, kém phát triển, thiếu kinh nghiệm như vậy, nhưng VN lại không biết học hỏi để chủ động phát triển.

- Ông có quá lời? Bản thân người VN vẫn thường tự hào rằng chúng ta là dân tộc thông minh, cần cù, sáng tạo và ham học hỏi ?

Giao lưu văn hoá là xu thế chung của thế giới. Một nền văn hoá lớn như văn hoá Trung Hoa luôn luôn tự hào là có thái độ chủ động tiếp xúc với bên ngoài, lấy văn hoá ngoại lai làm giàu cho văn hoá mình, và rất nghiêm túc trong học hỏi. Từ đời Đường đạo Phật của Ấn Độ đã được tiếp thu trên quy mô lớn. Triều đình cử hẳn Đường Tam Tạng qua Ấn Độ lấy kinh và về cho dịch thật kỹ càng thật đầy đủ. Đến Trung Hoa, đạo Phật ngoại lai có thêm một bước phát triển mới. Người ta nói rằng nhờ học theo lối kể chuỵện trong kinh Phật mà nghệ thuật tự sự nẩy nở dẫn đến sự ra đời của các tiểu thuyết lớn. Từ đời Đường những điệu múa có nguồn gốc Trung Á,… đã xâm nhập vào tận cung đình.

Nhật Bản cũng coi việc tiếp thu nước ngoài như một cái nguồn lớn làm nên sức sống của văn hoá mình. Riêng về sách thôi, Nhật Bản thiết lập một mối giao lưu thường xuyên với Trung quốc. Một con đường sách trên mặt biển đã hình thành, được coi là tương đương với con đường tơ lụa nổi tiếng. 50-60% sách in ở Trung Quốc có bản lưu ở Nhật Bản.

Còn Việt Nam mình thì sao? Trong các cuốn lịch sử văn hoá Việt Nam, phần viết về sự tiếp nhận văn hoá nước ngoài thường rất đơn sơ, nhiều ngành nghề nhiều bộ môn nghệ thuật rõ ràng học từ bên ngoài, nhưng lờ đi, coi là ta nghĩ ra. Chỉ một vài việc buộc phải ghi nhận nhưng chỉ nói qua loa và lúc nào cũng không quên nói thêm là chúng ta tiếp thu có sáng tạo.

Trong thực tế sự học hỏi diễn ra khá “tế nhị”. Từ xưa ta đã học của Trung Hoa rất nhiều, nhưng chỉ học lỏm, bắt chước mà không nghiêm túc tuân theo bài bản, ăn bớt bài gốc của người ta rất nhiều. Đến thời tiếp xúc với văn hoá Tây phương, lúc đầu từ chối, sau buộc phải tiếp nhận thì bên cạnh phần tiếp thụ sáng tạo cũng nhiều phần chỉ qua loa láng cháng, mà tình trạng học đòi những cái lặt vặt lại diễn ra dài dài .

Quan sát bề ngoài, người VN hôm nay thích nghi nhanh, học nhanh. Nhìn quần áo, đầu tóc, cách nghe nhạc cách chơi xe của người Việt, nhiều người nước ngoài phải kêu lên: sao mà Tây thế! Thế nhưng đó lại là cái học, cái thích nghi hời hợt, dễ dãi chứ không phải tiếp nhận ở bề sâu văn hóa. Thành ra nhiều khi chỉ hớt váng, hớt lấy cái phần hời hợt của người và hệ quả tất yếu là những rác rưởi của thế giới đã vào quá dễ dàng, cả rác công nghiệp và rác văn hoá.
Những khó khăn trong việc làm ăn quan hệ với nước ngoài bắt nguồn từ chính chúng ta. Hay dở tốt xấu cái cần cho mình cái phải xa lánh… không có sự phân biệt. Từ chiến tranh bước ra ta chưa nhận thức đầy đủ rằng mình là một thành phần của thế giới và trước sau sẽ phát triển theo quy luật của thế giới. Cho đến tương lai của ta ra sao, cũng chưa ai hình dung nổi.

Tìm cho mình những động lực lớn

- Theo cách trình bày của ông thì có vẻ như trong khi phát triển đang là chuyện sống còn thì những điều kiện – hay là những điểm tựa – từ văn hóa và truyền thống dân tộc lại có phần không đầy đủ. Vậy thời gian tới, chúng ta phải làm gì ?

Cũng đã nhiều lúc tôi tự đặt cho mình câu hỏi như thế, và đến nay vẫn chưa tìm được câu trả lời thích đáng. Chính bởi còn thắc mắc, nên tôi – trong lúc tự xác định là phải nghiên cứu tiếp – mạnh dạn cứ “xới” vấn đề lên như trên. Biết đâu khi phản bác tôi, các đồng nghiệp lại tìm ra được những câu trả lời đúng. Khi đó tôi sẽ tâm phục khẩu phục!

Nếu được nêu lên một đề nghị tổng quát cuối cùng, tôi chỉ muốn nhấn mạnh một điều là xã hội cần có sự khai phá thay đổi trong tư duy. Thích nghi bị động chỉ đủ để tồn tại, thay đổi một cách chủ động mới có thể phát triển.

Trước tiên cần đầu tư nhiều hơn vào khâu tự nhận thức. Ông Nguyễn Đình Lương nói thẳng là nhiều khi ta không hiểu hoặc cố tình không hiểu luật chơi thế giới. Ông Lê Đăng Doanh bảo so với thế giới chúng ta không chỉ lạc hậu mà còn lạc lõng và cái sau là đáng sợ hơn cái trước. Những gợi ý loại đó đáng để chúng ta cùng suy nghĩ.

Điều may mắn là chúng ta đang sống trong một thế giới thức tỉnh; bộ mặt của thế giới bộc lộ đầy đủ hơn bao giờ hết, kể cả sự bất lực của nhân loại trước nhiều vấn đề. Ngay những thất bại của các cộng đồng dân tộc khác cũng đáng được nghiên cứu để nhờ thế mà ta tránh được những hy sinh vô ích.

Sức ép của thời đại đến với mỗi dân tộc đều đang rất lớn. Nếu biết chủ động, đó lại là động lực thúc VN mau chóng mạnh hơn, lớn lên nhanh hơn.

Gái hay trai?

Trào lưu “trai thật như gái, gái thật như trai” đang nở rộ trong giới trẻ, đặc biệt là giới trẻ thành phố. Trào lưu này không chỉ thể hiện ở hình thức bên ngoài, cách ăn mặc mà còn “lấn” sang cả tính cách bên trong.

Nếu như ở các bạn gái, từ cách ăn mặc đến tính cách đều như con trai người ta vẫn thấy tạm chấp nhận được, thì hình ảnh các anh chàng tuổi teen bây giờ nhuộm tóc đủ màu, mặc quần áo sặc sỡ bó sát, đeo hoa tai, thậm chí tô son trát phấn, móng tay lòe loẹt bị khó ưa hơn nhiều.

Có cậu còn sắm hẳn bộ mỹ phẩm hoàng tráng không thua gì các bạn nữ. Tính cách “con trai” cũng giảm đi, phong thái nhiều cậu không khác gì “công công”, giọng điệu đến bước đi đều ẽo à ẽo ọt.

Trào lưu này chính các bạn trẻ cũng biết, người lớn không thể chấp nhận, nên hầu hết chỉ trình diện mốt “sau lưng” phụ huynh. Thường khi ra khỏi nhà, họ mang theo túi này túi nọ đựng “phụ tùng” rồi sẽ ghé vào một điểm nào đó để thay phục trang, trang điểm. Trước khi về nhà lại “tẩy trang”.

“Nhà cậu lớp trưởng trở thành điểm “đóng đô” mỗi sáng và chiều vì bố mẹ bạn ý đi nước ngoài. Đến đó, bọn em tu sửa tóc tai, sơn móng tay, gắn hoa tai. Bạn nào “đô” hơn thì cho thêm tý phấn, tý son nữa” – Hoàng Hải, cậu học trò lớp 10, ở quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) tiết lộ.

Giáo viên một trường cấp ba ở Cầu Giấy (Hà Nội) cho biết ít nhất đã hai lần cô gọi học sinh nam là “chị”: “Nhìn xuống lớp học không biết đâu là nữ đâu là nam cả. Mình gọi nhầm như thế nhưng các em không hề phật lòng mà còn ra vẻ đắc thắng với bạn bè. Trong lớp học còn đỡ, chứ các buổi sinh hoạt hay đi dã ngoại thì khỏi phải nói, con trai còn điệu đà hơn các em gái nhiều”.

Bố mẹ… sốc nặng

“Bề ngoài em lòe loẹt thế này nhưng bước chân vào nhà em kín lắm. Bố mẹ muốn em phải là một chàng trai nam tính, đàn ông nên lúc vào về nhà em cũng quần bò áo phông đóng thùng. Ăn mặc theo trào lưu không có nghĩa chúng em bớt nam tính, nhưng bố mẹ mà bắt được thì em không được yên đâu” – Hoàng Hải tâm sự.

Ít vị phụ huynh nào có thể hình dung nổi cậu con trai của mình mặc áo hở ngực, sơn móng tay, trang điểm… Khi phát hiện ra điều đó, quả là một cú sốc nặng với họ.

Cách đây ít lâu, trên đường đi làm về, chị Hanh ở Đội Cấn (Ba Đình) cứ nghĩ mình hoa mắt khi thấy phía trước có một cháu gái y chang… cậu con trai đang học lớp 11 của mình.

Chị phóng xe theo phía sau nhưng phải lắc đầu vì không tài nào phân biệt được đó là nam hay nữ. Về nhà chị còn kể lại chuyện này cho cả nhà trong bữa ăn.

Nhưng rồi, chị cũng bắt đầu nghi ngờ vì nhận thấy ở con trai nhiều thay đổi. Lục lọi đồ đạc của con trai, chị ngất luôn tại chỗ khi thấy mấy lọ son môi và sơn móng tay. Chỉ hôm ra viện, chị mới “họp kín” với chống về việc con trai mình là… gay. Để kiếm chứng, chồng chị đã đột ngột cầm tay đứa con kiểm tra và những dấu tích… sơn sửa vẫn còn lưu rõ trên móng tay do tẩy rửa chưa kỹ.

Sau thoáng bần thần, chồng chị Hạnh đã cho cậu con trai mấy bạt tai điếng người rồi cũng ôm mặt khóc. Khổ cho đứa con của anh chị, thanh minh đến mấy bố mẹ cũng không tin. Đến giờ gia đình chị vẫn chưa hết căng thẳng vì chưa thể “kiểm chứng” sự thật con trai mình thế nào.

Không đến mức “bắt tận tay” như chị Hạnh, vợ chồng anh Minh ở Nghĩa Tân cũng đang phải sống trong cảm giác lo lắng con trai mình có thiên hướng… là nữ vì những thay đổi ở phong cách của con.

“Mình chẳng biết thế nào nữa, nó còn điệu hơn cả chị gái. Vợ chồng nói với nhau thế thôi chứ chưa ai dám trao đổi với con”, anh Minh khó xử.

Nhiều trào lưa của giới trẻ đang thật sự “khủng bố” các vị phụ huynh, rất khó để tìm được một tiếng nói chung. Bố mẹ khoan vội vàng “lên án” con mà nên tìm những cách nhẹ nhàng, khéo léo hướng con vào môi trường sống lành mạnh.

Các chuyên gia tâm lý khuyên: Giữa hai thế hệ cần tìm tiếng nói chung, đừng quá “nghiệt ngã” với phong cách, trào lưa của con trẻ để tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.

Theo Dân Trí

Châu Tấn trong một cảnh “nóng” của “Painted Skin” (Hoạ bì)

Cảnh quay nhạy cảm giữa Châu Tấn và Trần Khôn trong bộ phim “Painted Skin” (Hoạ bì) đã bị cục kiểm duyệt điện ảnh Trung Quốc yêu cầu cắt bỏ vì quá nóng bỏng. Ngay lập tức, cảnh phim này được các fan săn tìm trên mạng.

Trên một số website, các fan bày tỏ sự luyến tiếc khi cảnh “nóng” giữa Châu Tấn và Trần Khôn bị cắt bỏ bởi theo đánh giá của họ, cảnh này được quay khá nghệ thuật. Được biết, trong cảnh quay này, Châu Tấn đã phải nhờ tới người đóng thế.

Painted Skin là bộ phim cổ trang lớn thứ hai trong năm nay của màn ảnh Hoa ngữ sau Xích Bích. Painted Skin bắt đầu được công chiếu tại Hồng Kông từ cuối tháng 9 vừa rồi với những ý kiến trái ngược nhau.

Nhiều ý kiến cho rằng, bộ phim được đầu tư với kinh phí lớn này hơi lạm dụng các cảnh “nóng”. Song, cũng có ý kiến cho rằng, các cảnh quay nhạy cảm trong phim khá nghệ thuật và đẹp mắt.

Bô phim Painted Skin xoay quanh câu chuyện tình tay ba giữa đô úy Vương Sinh (Trần Khôn) và hai người phụ nữ trong bối cảnh thời Tần Hán. Vương Sinh đã cứu được một cô gái tuyệt sắc có tên Tiểu Duy (Châu Tấn) trong một trận hỗn chiến và đưa về nhà mình. Anh không ngờ, Tiểu Duy thực ra chính là yêu quái biến thành. Ả ra sức quyến rũ Vương Sinh hòng lật đổ vị trí của Vương phu nhân (Triệu Vy)…

Sau khi bộ phim ra mắt, nữ diễn viên Châu Tấn đã nhận được nhiều lời khen ngợi từ khán giả bởi khả năng diễn xuất tuyệt vời của cô. Châu Tấn đã khiến cho nhiều khán giả cảm thấy căm ghét nhân vật do cô thể hiện.

Châu Tấn được đánh giá thể hiện xuất sắc vai diễn Tiểu Duy

Một khán giả bày tỏ: “Châu Tấn là một trong những nữ diễn viên đóng vai phản diện xuất sắc nhất mà tôi được xem. Cô ấy vừa khiến cho người ta ghét bỏ mình, vừa khiến người ta thương xót mình”.

Với dàn diễn viên toàn sao như Châu Tấn, Trần Khôn, Triệu Vy, Tôn Lệ, Chân Tử Đơn…, Painted Skin đã nhanh chóng vượt qua cả hai phim đang ăn khác tại Hồng Kông để leo lên vị trí quán quân về doanh thu phòng vé.

Cuối tháng 9 vừa rồi, bộ phim Painted Skin đã được chọn làm phim đại diện cho điện ảnh Hồng Kông tham gia tranh giải Oscar năm 2009. Được biết, bộ phim này sẽ bắt đầu được chiếu tại Việt Nam vào ngày 26/10 tới.

Châu Tấn và Trần Khôn trên tạp chí

Offiiciel (Trung Quốc), tháng 10/2008

Châu Tấn đã khá thành công với vai diễn trong “Painted Skin”

• Theo Dân Trí

Văn hoá, nói như nhà văn Nguyên Ngọc, là cái phanh của xã hội, của lịch sử. Một khi cái phanh ấy bị hỏng, thảm hoạ xảy ra khôn lường. Những bộc lộ gần đây ở lĩnh vực văn hoá cho thấy cái phanh ấy đang bị hỏng hóc; hoặc giả đó là hệ lụy từ một quá trình du nhập nhiều loại rác văn hoá, mà không qua một màng lọc của hệ thống quản lý hiệu quả…

Văn hoá, nói như nhà văn Nguyên Ngọc, là cái phanh của xã hội, của lịch sử. Một khi cái phanh ấy bị hỏng, thảm hoạ xảy ra khôn lường. Những bộc lộ gần đây ở lĩnh vực văn hoá cho thấy cái phanh ấy đang bị hỏng hóc; hoặc giả đó là hệ lụy từ một quá trình du nhập nhiều loại rác văn hoá, mà không qua một màng lọc của hệ thống quản lý hiệu quả.

Những cú “sốc” văn hoá

Cú “sốc” văn hoá bắt đầu từ sự kiện “không áo không quần” do một Cty lớn như FPT tổ chức. Hình ảnh kinh dị của hai sinh viên được tung lên mạng, đáng kinh dị hơn là sự “thưởng thức” của một tập thể có thể gọi là trí thức, cộng thêm những bài hát “chế tác” phản cảm…, tất cả góp phần làm đổ sụp văn hoá của một DN được gây dựng bao năm chỉ trong phút chốc. Cú “sốc” đó cho thấy một bộ phận thanh niên, công chức đã bị miễn dịch trước sự xấu hổ và hé lộ phần nào sự buông tuồng đạo đức, nhân phẩm.

Trên thị trường sách, báo, tạp chí lá cải tràn ngập, từ truyện tranh gợi dục đến những cuốn sách ỡm ờ về giới tính, những cuốn sách bạo lực đến những tác phẩm dịch tầm phào, vô bổ, nhưng đủ sức tàn phá tinh thần một thế hệ mới lớn. Điều gì đang xảy ra? Vì sao lại có sự quản lý buông lỏng như vậy? Hệ lụy của nó là có một xu hướng bạo lực trong giới thanh thiếu nhi, không phải ngẫu nhiên mà trò đánh thầy, trẻ vị thành niên hiếp dâm, rút dao trong trường học. Sự băng hoại về đạo đức luôn theo sau những nơi cái phanh văn hoá bị nhờn.

“Rác” văn hoá ngoại nhập tràn lan

Chương trình thời trang “Đêm phong cách” bị phạt tiền vì trang phục hở hang.

Cho dù vừa qua, Bộ Thông tin – Truyền thông yêu cầu Cục Xuất bản (CXB) tạm ngừng xác nhận, đăng ký kế hoạch xuất bản truyện tranh dịch, để rà soát lại những vi phạm của các nhà xuất bản (NXB), thì một vấn đề cần làm rõ là trách nhiệm của CXB và các NXB ở đâu? Vì sao bao nhiêu năm qua, hệ thống kiểm duyệt khó chỗ này, dễ chỗ kia, lại có thể dung túng cho những ấn phẩm rẻ tiền và nguy hại như vậy?

Văn hoá trách nhiệm dường như là một khái niệm ngày càng không thực, khi ở ta, ít cá nhân, đơn vị nào đứng ra chịu trách nhiệm khi sai phạm xảy ra. Hiếm thấy một quan chức CXB nào đứng ra từ chức khi có vụ việc nổi cộm; ngược lại, họ đổ lỗi cho NXB, NXB lại đổ lỗi cho đối tác. Người ta thường quan tâm đến tác phẩm đúng – sai mà bỏ qua những sản phẩm dở, những thứ rác ngoại nhập nguy hiểm, những mầm mống độc hại giúp hình thành nên một thứ thẩm mỹ thấp kém.

Cùng với những thực phẩm độc hại dễ dàng lọt lưới kiểm định, những chất thải làm ô nhiễm môi trường, những rác thải văn hoá cũng nên được đặt trong nguy cơ làm ô nhiễm môi trường sống lành mạnh. Không khó hiểu khi báo chí nêu nguy cơ tràn ngập kênh truyền hình khiêu dâm nước ngoài, sân khấu ê hề cảnh gợi dục, phim ảnh và văn học cũng không ra khỏi quỹ đạo này…

Mới đây nhất, Sở VHTTDL TPHCM phạt tiền một show diễn thời trang chỉ vì ban tổ chức dám đưa những trang phục sexy đã bị cắt duyệt và người mẫu hở ngực vài phút… Văn hoá xem, nghe, nhìn đang đứng trước thử thách lớn là nuôi dưỡng hay đầu độc thế hệ trẻ.

Chính vì thế, nhà văn Nguyên Ngọc lên tiếng cảnh báo: “Chúng ta chưa thực sự làm văn hoá. Có phải thật thế không? Những gì gọi là văn hoá chúng ta đang làm thường rất ồn ào, mà văn hoá thật thì không ồn ào. Nó thâm trầm. Cái phanh có ồn ào bao giờ đâu, trừ khi phải phanh khẩn cấp vì sắp chết đến nơi”. Sửa cái phanh hỏng để tránh được sự xâm nhập của loại văn hoá độc hại là điều phải làm ngay bây giờ…

Đầy rẫy truyện tranh sex, phim hoạt hình Hentai, trang web bẩn…

Thế giới tuổi teen bị đầu độc bởi hàng loạt truyện tranh sex kích dục (có cả đồng tính nam, nữ): “T.N Hiệp”, “Ichigo” của NXB Thanh Hoá, “Lilim…” của NXB Văn hoá – Thông tin, hay những cuốn truyện Hentai nguyên gốc (tiếng Nhật). Ra ngõ là có sách: Các nhà sách, cửa hàng cho thuê truyện… khắp nơi. Chỉ cần 1.000-1.500 đồng là có thể mượn ngay được một cuốn truyện tranh đầy rẫy hình ảnh bạo lực và gợi dục. Không chỉ truyện tranh, phim sex cũng có đường len lỏi vào chốn học đường, chưa kể game Hentai và phim hoạt hình Hentai, một loại video sex nặng đang tràn ngập ngoài thị trường băng đĩa. Trong giới blog cũng không ít thành viên là chủ nhân của những blog tràn ngập hình sex.

• Minh Thi

Buồn buồn, sưu tầm một bộ ảnh “yêu sớm” để cho bà con xem giải trí. Rất tuyệt vời!

THẬT TUYỆT PHẢI KHÔNG QUÝ VỊ. CÒN CHỜ GÌ NỮA MÀ KHÔNG YÊU ĐI!

Hoa hậu Thế giới người Việt Ngô Phương Lan.

Ai sẽ là người đẹp đại diện cho Việt Nam dự thi Hoa hậu Thế giới 2008? Các cơ quan chức năng sẽ xử lý thế nào về việc Hoa hậu Việt Nam Trần Thị Thùy Dung chưa tốt nghiệp THPT?

> Cân nhắc việc Thùy Dung dự thi Hoa hậu Thế giới

Ai sẽ là người đẹp đại diện cho Việt Nam dự thi Hoa hậu Thế giới 2008? Các cơ quan chức năng sẽ xử lý thế nào về việc Hoa hậu Việt Nam Trần Thị Thùy Dung chưa tốt nghiệp THPT?

Ông Dương Xuân Nam sẽ trả lời ra sao về việc thể lệ cuộc thi đã được sửa đổi sau khi đăng công báo? Tất cả vẫn còn là một câu chuyện dài chưa có hồi kết!

Ông Lê Ngọc Cường, Cục trưởng Cục nghệ thuật biểu diễn cho biết, việc lựa chọn người đại diện cho Việt Nam tham dự Miss World 2008 vẫn căn cứ theo quy chế tổ chức thi hoa hậu hiện hành. Nghĩa là thí sinh phải có trình độ tốt nghiệp THPT.

Về phía Cục Nghệ thuật biểu diễn, đến hết tuần qua vẫn chưa nhận được công văn chính thức từ phía Báo Tiền Phong về sự việc này để có thể quyết định được Hoa hậu Việt Nam 2008 Trần Thị Thùy Dung có vi phạm quy chế hay thể lệ của cuộc thi hay không.

Ngô Phương Lan tại buổi tập luyện tập ghép nhạc cho đêm chung kết Hoa hậu Việt Nam 2008 tại sân khấu Quảng trường sông Hoài. Ảnh: Mỹ Dung.

Sự việc sẽ còn nhiều rắc rối khi trong cuộc họp báo sáng ngày 5/9, ông Dương Xuân Nam – Trưởng Ban tổ chức cuộc thi – cho rằng việc ông áp dụng thí điểm dự thảo của Bộ, đưa ra tiêu chí thí sinh chỉ cần có trình độ THPT là hành động nhanh nhẹn đi trước một bước, là hành động thí điểm. Ông Nam cũng “trách” các cơ quan chức năng và báo chí đã không có ý kiến gì ngay lập tức về việc Ban tổ chức sai luật khi thể lệ được đăng tải rộng rãi trên báo chí.

Tin bài liên quan

* Sự thật về bản thể lệ cuộc thi HHVN “vượt rào” quy chế * Thanh tra học bạ nghi giả của Hoa hậu Thùy Dung *“Chưa tốt nghiệp THPT, không được thi Hoa hậu Thế giới” * BTC thiếu sót, Hoa hậu Thùy Dung không sai * Gia đình Hoa hậu Thùy Dung muốn trả vương miện * Đừng bồi thêm cú sốc cho Thùy Dung! * Hoa hậu Việt Nam 2008: Vĩ thanh buồn * Chuyện “khó tin” về cuốn học bạ của Hoa hậu Thùy Dung * Quanh thông tin Hoa hậu Thùy Dung chưa tốt nghiệp PTTH * Hoa hậu Thùy Dung chưa tốt nghiệp Phổ thông trung học

Lật giở lại Báo Tiền Phong số 23 và 24 ra ngày 23 – 24/1/2008 thì trong phần “Thể lệ và nội dung cuộc thi” ghi rõ: “Trình độ văn hoá: Tốt nghiệp Trung học phổ thông”. Dù thể lệ này đã được Báo Tiền phong online gỡ xuống một cách khó hiểu nhưng độc giả vẫn có thể kiểm chứng tại bản cache của google và bản copy trên địa chỉ baomoi.vn. Phải chăng ông Dương Xuân Nam và Ban tổ chức đã có sự thay đổi về thể lệ của cuộc thi mà không thông báo lại cho các cơ quan chức năng và báo chí?

Theo nguồn tin của Báo GĐ&XH thì đến thời điểm này, Công ty TNHH Tinh hoa Việt Nam (Elite – đơn vị cầm bản quyền, chịu trách nhiệm đưa thí sinh dự thi Hoa hậu Thế giới) vẫn chưa thể làm việc được với Cục Nghệ thuật biểu diễn và Báo Tiền Phong để lựa chọn thí sinh dự thi Miss World 2008.

Hiện nay, Ban tổ chức cuộc thi Hoa hậu Thế giới vẫn đang tiếp tục nhận hồ sơ của các thí sinh nhưng thời hạn nộp hồ sơ cũng không còn nhiều. Được biết, trong tuần tới, nếu Cục Nghệ thuật biểu diễn chưa đưa ra được kết luận cuối cùng về vụ việc của Hoa hậu Thuỳ Dung thì Công ty Elite sẽ có phương hướng khác đề đạt với Cục.

Quy định của Cuộc thi Hoa hậu Thế giới, thí sinh dự thi phải là Hoa hậu hoặc Á hậu của các cuộc thi sắc đẹp có quy mô toàn quốc, không nhất thiết phải là danh hiệu của năm nay mà có thể lựa chọn cả danh hiệu của năm trước. Chiếu theo quy định đó thì ngoài Hoa hậu Việt Nam 2008 Trần Thị Thuỳ Dung, những người đẹp như Hoa hậu Thế giới người Việt Ngô Phương Lan hay Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam Nguyễn Thùy Lâm đều có đủ điều kiện để tham gia cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2008 nếu được Elite đồng ý giới thiệu và có giấy mời của ban tổ chức Hoa hậu Thế giới.

• Nguyễn Thắng

Ai sẽ là người đẹp đại diện cho Việt Nam dự thi Hoa hậu Thế giới 2008? Các cơ quan chức năng sẽ xử lý thế nào về việc Hoa hậu Việt Nam Trần Thị Thùy Dung chưa tốt nghiệp THPT?

Ông Dương Xuân Nam sẽ trả lời ra sao về việc thể lệ cuộc thi đã được sửa đổi sau khi đăng công báo? Tất cả vẫn còn là một câu chuyện dài chưa có hồi kết!

Từ trái qua phải: ông Vũ Việt Hùng - Ban tuyên giáo TW, ông Dương Xuân Nam – Trưởng BTC cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2008 và ông Chu Tiến Đức – Vụ trưởng Vụ Văn xã Văn phòng Chính phủ, tại buổi họp báo sáng 5/9. (Ảnh: Nguyễn Hằng)

Ông Lê Ngọc Cường, Cục trưởng Cục nghệ thuật biểu diễn cho biết, việc lựa chọn người đại diện cho Việt Nam tham dự Miss World 2008 vẫn căn cứ theo quy chế tổ chức thi hoa hậu hiện hành. Nghĩa là thí sinh phải có trình độ tốt nghiệp THPT.

Về phía Cục Nghệ thuật biểu diễn, đến hết tuần qua vẫn chưa nhận được công văn chính thức từ phía Báo Tiền Phong về sự việc này để có thể quyết định được Hoa hậu Việt Nam 2008 Trần Thị Thùy Dung có vi phạm quy chế hay thể lệ của cuộc thi hay không.

Sự việc sẽ còn nhiều rắc rối khi trong cuộc họp báo sáng ngày 5/9, ông Dương Xuân Nam – Trưởng Ban tổ chức cuộc thi – cho rằng việc ông áp dụng thí điểm dự thảo của Bộ, đưa ra tiêu chí thí sinh chỉ cần có trình độ THPT là hành động nhanh nhẹn đi trước một bước, là hành động thí điểm. Ông Nam cũng “trách” các cơ quan chức năng và báo chí đã không có ý kiến gì ngay lập tức về việc Ban tổ chức sai luật khi thể lệ được đăng tải rộng rãi trên báo chí.

Lật giở lại Báo Tiền Phong số 23 và 24 ra ngày 23 – 24/1/2008 thì trong phần “Thể lệ và nội dung cuộc thi” ghi rõ: “Trình độ văn hoá: Tốt nghiệp Trung học phổ thông”. Dù thể lệ này đã được Báo Tiền phong online gỡ xuống một cách khó hiểu nhưng độc giả vẫn có thể kiểm chứng tại bản cache của google và bản copy trên địa chỉ baomoi.vn. Phải chăng ông Dương Xuân Nam và Ban tổ chức đã có sự thay đổi về thể lệ của cuộc thi mà không thông báo lại cho các cơ quan chức năng và báo chí?

Hoa hậu Thế giới người Việt Ngô Phương Lan hay Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam Nguyễn Thùy Lâm đều có đủ điều kiện để tham gia cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2008 nếu được Elite đồng ý giới thiệu và có giấy mời của ban tổ chức Hoa hậu Thế giới

Theo nguồn tin của phóng viên thì đến thời điểm này, Công ty TNHH Tinh hoa Việt Nam (Elite – đơn vị cầm bản quyền, chịu trách nhiệm đưa thí sinh dự thi Hoa hậu Thế giới) vẫn chưa thể làm việc được với Cục Nghệ thuật biểu diễn và Báo Tiền Phong để lựa chọn thí sinh dự thi Miss World 2008.

Hiện nay, Ban tổ chức cuộc thi Hoa hậu Thế giới vẫn đang tiếp tục nhận hồ sơ của các thí sinh nhưng thời hạn nộp hồ sơ cũng không còn nhiều. Được biết, trong tuần tới, nếu Cục Nghệ thuật biểu diễn chưa đưa ra được kết luận cuối cùng về vụ việc của Hoa hậu Thuỳ Dung thì Công ty Elite sẽ có phương hướng khác đề đạt với Cục.

Quy định của Cuộc thi Hoa hậu Thế giới, thí sinh dự thi phải là Hoa hậu hoặc Á hậu của các cuộc thi sắc đẹp có quy mô toàn quốc, không nhất thiết phải là danh hiệu của năm nay mà có thể lựa chọn cả danh hiệu của năm trước. Chiếu theo quy định đó thì ngoài Hoa hậu Việt Nam 2008 Trần Thị Thuỳ Dung, những người đẹp như Hoa hậu Thế giới người Việt Ngô Phương Lan hay Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam Nguyễn Thùy Lâm đều có đủ điều kiện để tham gia cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2008 nếu được Elite đồng ý giới thiệu và có giấy mời của ban tổ chức Hoa hậu Thế giới.

• Theo Nguyễn Thắng

Những phát hiện dưới đây của tác giả bài báo cho chúng ta thấy sự không nhất quán (nói đúng hơn là RẤT ĐÁNG NGHI NGỜ) trong cuộc thi hoa hậu VN năm 2008.

Còn rất nhiều câu hỏi không giải thích được mà những người quan tâm đặt ra. Liệu có sự gian dối? Có sự không công bằng nào trong cuộc thi Hoa Hậu Việt Nam năm 2008 nói riêng, các cuộc thi khác được tổ chức tại VN nói chung?

Hãy đọc toàn bộ phát hiện của bài báo sau đây. Liệu có gì đáng nghi ngờ không nhé!

—–

Ngay từ đầu, bản thể lệ cuộc thi HHVN 2008 có thật sự đặt ra tiêu chí: thí sinh dự thi chỉ cần đạt trình độ THPT chứ không cần phải tốt nghiệp THPT hay không? Những bản lưu trên Google và Yahoo! đang bộc lộ nhiều điều trái ngược với những gì mà  trưởng ban tổ chức cuộc thi công bố trong cuộc họp báo ngày 5-9. Và thêm một câu hỏi: Vì sao TPO xóa bản thể lệ đã đăng ngày 23-1-2008?

Hoa hậu Thùy Dung cùng á hậu 1 Minh Thư và á hậu 2 Thụy Vân

Tại cuộc họp báo sáng 5-9 ở Hà Nội, giải thích một số nội dung liên quan đến những “lùm xùm” sau khi cuộc thi HHVN 2008 kết thúc, Ông Dương Xuân Nam – trưởng ban tổ chức cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2008 và là tổng biên tập báo Tiền Phong – khẳng định: tân hoa hậu Thùy Dung không vi phạm thể lệ cuộc thi. Bởi theo thể lệ cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2008, thí sinh đạt trình độ văn hóa THPT là đủ điều kiện dự thi. Ông Nam cho rằng “đạt trình độ” không có nghĩa là “tốt nghiệp”.

Ông trưởng ban nhìn nhận: thể lệ riêng của cuộc thi có sự “chênh” so với quy chế tổ chức thi hoa hậu (quy chế 37), nghĩa là theo ông Dương Xuân Nam, thể lệ của cuộc thi chỉ nêu thí sinh dự thi cần có “trình độ học vấn THPT”, trong khi quy chế hiện hành đòi hỏi thí sinh phải tốt nghiệp THPT.

Sự chênh nhau nầy được lý giải là ban tổ chức cuộc thi HHVN 2008 đã “nhanh nhẹn đi trước một chút” trong việc vượt rào giảm tiêu chuẩn “tốt nghiệp” xuống còn “đạt trình độ” vì đã có một dự thảo sửa đổi quy chế 37 đang chờ ký (tiếc thay, quy chế nầy còn nằm trên bàn “đồng chí Thọ (Lê Tiến Thọ – thứ trưởng Bộ VH-DL-TT) vài tháng nay nhưng vì quá bận nên chưa ký” (VietNamNet) hay “dự thảo (dự thảo quy chế thi hoa hậu mới – PV) vẫn đang nằm trên bộ (Bộ Văn hóa – thể thao và du lịch)” (Tuổi Trẻ).

Nghi vấn về một bản thể lệ bị rút khỏi Tiền phong Online

Có thật thể lệ cuộc thi HHVN đi trước một chút đúng như lời thừa nhận “thiếu sót” của ông trưởng ban tổ chức Dương Xuân Nam trong cuộc họp báo sáng 5-9 không?

Và thể lệ này, cũng theo ông Nam, đã được đăng công khai trên các báo từ cuối tháng năm đến tháng bảy không thấy ai có ý kiến gì, không báo nào góp ý, không cơ quan chức năng nào lên tiếng nên chúng tôi nghĩ quy chế mới đã ban hành rồi (Tuổi Trẻ 5-9).

Để xác minh điều này, chúng tôi thử dò tìm trên báo Tiền Phong với cụm từ: Thể lệ tham gia cuộc thi hoa hậu Việt Nam 2008. Kết quả dò tìm được là trang trắng như hình dưới đây:

Kết quả dò tìm trên báo Tiền Phong với cụm từ : thể lệ tham gia cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2008

Nhưng điều đáng ngạc nhiên là cũng với nhóm từ dò tìm này, ở Yahoo, bản cache cho ra kết quả “Mời tham gia cuộc thi Hoa hậu Việt nam 2008″, và có thể đặt nghi vấn là bản thể lệ này đã bị báo Tiền Phong gỡ xuống nhưng chưa rõ gỡ vào thời điểm nào.

Sự thật hiện rõ rành rành: không có sự “chênh” nhau nào cả giữa quy chế và thể lệ, cũng không có sự vượt rào nào cả. Thể lệ dự thi nêu rất cụ thể như hình dưới đây: trình độ văn hóa: tốt nghiệp trung học phổ thông.

Để kiểm tra xin bấm vào địa chỉ sau của Yahoo! Hoặc hình chụp từ trang web

Sau Yahoo! là… kết quả từ Google

Dò tìm tiếp trên Google, kết quả cũng tương tự, bản thể lệ trên Tiền phong Online tại địa chỉ: http://www.tienphong.vn/tianyon/Index.aspx?ArticleID=109263&ChannelID=97, không còn nữa (bị rút xuống?), nhưng bản cache của Google còn lưu đầy đủ như sau:

Bản cache trên Google cho thấy thể lệ được đưa lên ngày 23-1-2008 lúc 17g04

Và tương tự như trên, tiêu chí trình độ văn hóa tốt nghiệp THPT cũng được ghi hết sức rõ.

Bản cache thể lệ cuộc thi HHVN 2008 còn lưu giữ trên Google

Địa chỉ lưu bản cache thể lệ trên Google (bấm vào đây). Điều đáng lưu ý là theo thông tin lưu giữ của Google thì có thể bản thể lệ cuộc thi HHVN 2008 trên báo Tiền Phong Online ngày 23-1 được rút xuống vào lúc 01:05:48 GMT ngày 26-8, tức khoảng 5 ngày trước lễ công bố kết quả HHVN 2008 (ngày 31-8).

Đến đây, liệu có thể đặt câu hỏi: Vào thời điểm ngày 26-8, BTC cuộc thi HHVN mới có kết quả xác minh lần cuối nhân thân của các ứng viên vào vòng chung kết và bất ngờ phát hiện có (một hay một số?) thí sinh chưa tốt nghiệp THPT như thể lệ cuộc thi đã công bố từ tháng 1-2008 nên đã vội vã “xóa trắng” bản thể lệ cuộc thi trên báo Tiền Phong.

Cần làm rõ xóa trắng nhằm mục đích gì?

Còn quá nhiều điều chưa minh bạch ở cuộc thi này.

Ngày hôm nay (6-9) trên rất nhiều diễn đàn và blog của mạng Internet đã xuất hiện một bức ảnh được cho là chụp lại từ tờ báo Tiền Phong (báo giấy) số 23 ra ngày thứ tư (23-1-2008) có đăng nguyên văn Thể lệ cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2008 do báo Tiền Phong tổ chức. Theo đó, thể lệ của cuộc thi yêu cầu thí sinh phải có trình độ tốt nghiệp PTTH rất khớp với những thông tin mà báo Pháp Luật TP.HCM đã tìm kiếm trên đây.

• Theo DUY HÙNG – Pháp Luật