Phản biện xã hội

Quan sát cuộc sống chúng ta có thể thấy phản biện là một hoạt động diễn ra hàng ngày. Phản biện là một nhu cầu của cuộc sống bởi nhờ có nó con người có thể loại bỏ những yếu tố sai để tiệm cận tới sự hợp lý trong các quyết định, các hành vi của mình. Trong khoa học, phản biện cũng là một trong những cách thức chủ yếu để các nhà nghiên cứu tiệm cận tới các chân lý khoa học. Còn trong đời sống xã hội phản biện là một công cụ không thể thiếu để tổ chức ra một xã hội dân chủ. Phản biện xã hội là một vấn đề hoàn toàn không mới, loài người đã làm quen với khái niệm này từ rất sớm và biến nó trở thành công cụ hữu hiệu để tạo ra nền dân chủ, tạo sự phát triển về chính trị của nhiều quốc gia tiên tiến. Trong thời đại ngày nay, phản biện xã hội vẫn là một trong những vấn đề hệ trọng, là đối tượng cần nghiên cứu, nhất là đối với các quốc gia đi sau, các quốc gia đang phấn đấu cho nền dân chủ. I. Phản biện xã hội là một hoạt động khoa học Phản biện là một hành vi xác định tính khoa học của hành động của con người, xuất hiện khi con người chuẩn bị hành động. Phản biện làm cho mỗi một hành vi được tiến hành trên cơ sở có một sự xác nhận có chất lượng khoa học đối với nó. Nếu không có phản biện có nghĩa là con người mặc nhiên hành động mà không thèm đếm xỉa đến sự xác nhận của xã hội về tính phù hợp, tính đúng đắn của hành động đó. Phản biện xã hội là một khái niệm chính trị, là biểu hiện đặc trưng chuyên nghiệp nhất của cái gọi là đời sống dân chủ. Phản biện trong một xã hội dân chủ là môt loại “phản hành động” (“phản hành động” chứ không phải là “phản động”). Nó xuất hiện song song cùng với các hành động, nó xuất hiện đối lập với tất cả các hành động. Trong mỗi một xã hội bao giờ cũng có nhiều nhóm lợi ích khác nhau. Các nhóm lợi ích bao giờ cũng có nhu cầu tiến hành hành động vì một mục tiêu nào đó. Nhưng trên mỗi khía cạnh hay mỗi lĩnh vực của đời sống con người bao giờ cũng có những cách lý giải khác nhau và do đó có những cách hành động khác nhau để đạt được mục tiêu như vậy. Phản biện tạo ra một giai đoạn đệm cho quá trình hành động tự nhiên của các nhóm lợi ích, đó là giai đoạn thảo luận và thỏa thuận. Phản biện làm cho các hành vi chính trị, kinh tế và xã hội trở nên ít chủ quan hơn, tức là sự xung đột của các nhóm lợi ích đã được điều chỉnh thông qua thảo luận và thoả thuận. Nói cách khác, phản biện làm cho những cuộc xung đột trên thực tế trở thành cuộc xung đột của thảo luận, tức là biến sự xung đột lợi ích trong hành động thành các xung đột lợi ích trong thảo luận. Nếu một xã hội không có phản biện và mỗi hành động đều được đương nhiên tiến hành thì đấy là cách thể hiện rõ rệt nhất tính chất phi dân chủ của xã hội. Bởi vì mỗi một hành động chính trị bao giờ cũng là kết quả thỏa thuận của các khuynh hướng chính trị, một hành động chính trị chỉ có thể được tiến hành khi nó là sự thúc bách của nhu cầu đời sống và để cân đối các nguyện vọng khác nhau của đời sống. Ví dụ trong đời sống hằng ngày của tôi chẳng hạn, nếu tôi luôn cố gắng tạo ra các không gian chính trị trong khuôn khổ tổ chức mình để các phản biện được thực hiện một cách tự nhiên thì chính các phản biện này sẽ làm cho các hành động của tôi trở nên có chất lượng khoa học và do đó kéo theo cả chất lượng chính trị của chúng, làm cho các hành động ấy trở nên đúng đắn. Chính vì vậy, để có một xã hội có chất lượng hành vi đúng đắn cần phải khẳng định tầm quan trọng của các hoạt động phản biện. Phản biện là một đòi hỏi khách quan của đời sống. Nói một cách khái quát, phản biện là một thể hiện của các phản hành động xuất hiện một cách tự nhiên trong một xã hội mà ở đó mỗi con người đều tự do bày tỏ các nguyện vọng của mình. Phản biện góp phần điều chỉnh các khuynh hướng kinh tế, văn hoá, chính trị, làm cho các khuynh hướng đó trở nên khoa học hơn, đúng đắn hơn và gần với đời sống con người hơn. Cho đến lúc này, ở nhiều nơi, trong một số hệ thống chính trị dường như vẫn chưa có một khái niệm hoàn chỉnh về cái gọi là phản biện. Tất nhiên, trong bất cứ một hệ thống chính trị nào người ta cũng không thể bỏ qua nhân dân được, cho nên tất cả mọi chính sách trong khi xây dựng đều được hỏi ý kiến nhân dân. Nhưng hỏi ý kiến nhân dân là việc trưng cầu dân ý một cách không chuyên nghiệp và hoàn toàn không phải là phản biện. Phản biện là một hoạt động khoa học, phản biện là tranh luận một cách khoa học chứ không phải là hỏi xem anh có đồng ý với tôi hay không. So với trưng cầu dân ý, phản biện hoàn toàn khác về chất. Trưng cầu dân ý là hỏi dân. Phản biện không phải là hỏi dân. Phản biện không phải là nhân dân trả lời mà là nhân dân nói tiếng nói của mình. Và tiếng nói ấy được chuẩn bị một cách chuyên nghiệp bằng trí tuệ, bằng sự thông hiểu lẫn cả dự đoán về sự xung đột lợi ích khi tiến hành một hành động xã hội. Về bản chất chính trị, phản biện là một quyền tự do được xây dựng trên cơ sở quyền tự do ngôn luận. Nếu không xác lập quyền phản biện tức là quyền tự do ngôn luận mà trưng cầu dân ý thì chỉ có hai khả năng: gật và lắc. Nhưng cả gật và lắc đều diễn ra trong im lặng. Im lặng không phải là ngôn luận. Ngôn luận là bày tỏ ý kiến một cách có hệ thống và có cơ sở khoa học. Đấy là một hoạt động của xã hội dân sự, nhưng không phải là hoạt động nhân dân đơn giản mà là hoạt động thông qua một hệ thống tranh luận chuyên nghiệp. Nếu trưng cầu dân ý là đi tìm sự đồng thuận đơn giản thì phản biện là đi tìm sự đồng thuận có chất lượng khoa học. Đấy là sự khác nhau về chất lượng giữa phản biện và hỏi ý kiến nhân nhân. Để có được sự đúng đắn thì trong mọi quyết sách nhà nước phải đo sự đồng thuận của xã hội thông qua phản ứng của nhân dân. Để đo được tính đồng thuận xã hội cần phải xây dựng thiết chế cho nó trước. Không thể ngẫu hứng được. Nếu nhân dân chưa biết gì về dân chủ thì không thể trưng cầu ý kiến nhân dân về dân chủ. Trong một xã hội không dân chủ thì nhân dân không có trách nhiệm, mỗi một người không có trách nhiệm mà chúng ta lấy ý kiến của những người không có trách nhiệm thì ý kiến ấy cuối cùng phản ánh cái gì? Đấy chính là căn cứ để các nhà chính trị bỏ qua ý kiến của nhân dân. Sở dĩ không có sự đồng thuận trong các xã hội không phát triển là do người ta vẫn nhầm lẫn giữa phản biện và hỏi ý kiến nhân dân. Muốn có sự đồng thuận có chất lượng, chúng ta buộc phải xây dựng thiết chế phản biện. Các chính sách trước khi thực hiện không những cần phải được đo đạc rất cẩn thận, mà còn phải được xử lý về mặt số liệu một cách cẩn thận, từ đó chúng ta mới có được những chính sách phù hợp với đòi hỏi của cuộc sống. Sẽ rất mất thì giờ nếu chúng ta chỉ biểu diễn sự đồng thuận bằng các phương pháp trưng cầu dân ý một cách không chuyên nghiệp. II. Từ phản biện đến phản đối Như đã nói ở trên, phản biện là trạng thái chuyên nghiệp của quá trình thảo luận, cho nên, nếu không xây dựng nền văn hoá thảo luận thì không thể có nền văn hoá phản biện mà chỉ có nền văn hoá chống đối. Cần phải hiểu rằng phản biện không phải là chống đối. Khất lần phản biện tức là khuyến khích chống đối. Chống đối phát triển thêm một chút là thành phá phách, phát triển thêm chút nữa thành cách mạng. Tự do ngôn luận chính là năng lực đau và kêu đau. Đau và kêu đau là năng lực của cuộc sống để thể hiện tất cả các khuyết tật, các vấn đề bên trong của nó. Nếu không có những quyền như biểu tình và ngôn luận thì con người không có năng lực kêu đau. Biểu tình và ngôn luận là hai cấp độ khác nhau của năng lực kêu đau của đời sống xã hội đối với các chính sách. Biểu tình là phản ứng trực tiếp của người dân, ngôn luận không phải là phản ứng trực tiếp từ người dân mà chủ yếu là phản ứng của bộ phận chuyên nghiệp của xã hội, tức là có những bộ phận điều tra chuyên nghiệp về các cơn đau của xã hội đối với các tác động khác nhau của chính sách. Trong một xã hội phi dân chủ, con người không có các quyền như vậy, không có quyền tự do ngôn luận, quyền biểu tình, quyền lập hội… tức là quyền đề kháng những trạng thái thái quá hay những biểu hiện của trạng thái lộng hành của nhà nước đối với xã hội. Nhưng ngay cả khi nhà nước không ủng hộ, không khuyến khích, thậm chí chống lại, thì những phản ứng như vậy vẫn luôn tồn tại mà không hề biến mất. Trong trường hợp đó, bản năng kêu đau của cuộc sống vẫn tồn tại, nó tích tụ lại ở bên trong và đến một mức nào đó tạo thành những cơn bùng nổ được gọi là cách mạng xã hội. Cách mạng xã hội không phải là cuộc cách mạng chính trị. Cách mạng chính trị là bề mặt của các cuộc cách mạng xã hội, là khía cạnh chuyên nghiệp, khía cạnh bị kích động và khía cạnh được tổ chức của cách mạng xã hội. Còn cách mạng xã hội là nỗi uất ức tồn tại bên trong lòng xã hội, sau khi được các nhà chính trị khai thác và tổ chức mới trở thành các cuộc cách mạng chính trị. Khi đã xuất hiện các cuộc cách mạng xã hội tức là xã hội đã đi quá giới hạn chịu đựng của nó. Xã hội có thể trở thành sản phẩm của hệ thống chính trị nếu hệ thống chính trị nào không ý thức được rằng chính sách nào thì sinh ra xã hội ấy. Xã hội có thể không vĩnh viễn trở thành sản phẩm của hệ thống chính trị nhưng những trạng thái của nó là hệ quả của hệ thống chính trị ấy. Ví dụ, có những xã hội mà trong suốt một thời kỳ rất dài im phăng phắc, không ai dám nói to tên các nhà lãnh đạo cả. Nếu cứ tiếp tục duy trì như thế thì có thể nói rằng tất cả các trạng thái sợ hãi ấy tạo ra một xã hội sợ hãi. Một xã hội sợ hãi là một xã hội sợ phát triển, sợ thay đổi, một xã hội yên phận thủ thường. Vấn đề đặt ra là chúng ta muốn gì? Với tư cách là các lực lượng xã hội, chúng ta muốn gì thì phải nói rõ, và nhà nước cũng phải tỏ rõ quan điểm là nhà nước muốn gì, tức là phải tạo ra quá trình đối thoại. Không có một xã hội đối thoại giữa các nhóm lợi ích khác nhau thì không thể có phản biện xã hội bởi vì xã hội không có thói quen thảo luận. Khi đó, năng lực phản biện đáng ra xã hội cần có để làm cho đúng đắn hơn các quyết định chính trị của nhà cầm quyền được thay thế bằng sự phản đối xã hội. Sự phản đối xã hội và sự phản biện xã hội là hai cách thể hiện những trạng thái chính trị khác nhau của xã hội đối với nhà nước. Phản biện là hoạt động thân thiện, là hoạt động có trách nhiệm, là sự kết hợp giữa trí tuệ xã hội với trí tuệ của hệ thống chính trị để tạo ra tính chính xác, tính đúng đắn của các quyết định chính trị. Còn phản đối là các phản ứng cực đoan ở những cấp độ khác nhau, cùng phát triển với sự sai lầm của các quyết định chính trị. Nếu không tổ chức phản biện xã hội một cách chuyên nghiệp, một cách đúng đắn và một cách thân thiện thì chắc chắn chúng ta sẽ hướng dẫn xã hội biến hoạt động phản biện trở thành hoạt động phản đối. Khi sự phản đối ấy được chuẩn bị một cách âm thầm cùng với tốc độ tăng trưởng của các sai lầm chính trị thì nó có thể trở thành sự chuẩn bị cho một cuộc cách mạng. Đó là tất yếu. Phản biện xã hội chính là biện pháp thay thế sự chống đối xã hội, hay nói cách khác, cần phải thay thế tự do cãi cọ bằng tự do ngôn luận. Ở nước Anh, trong công viên Hyde Park người ta dành riêng một khu cho những người muốn nói xấu Nữ hoàng và Thủ tuớng. Ở đấy người ta có thể nói thoải mái để xả hết cơn tức. Do sự bức xúc của đời sống nên con người có những nhu cầu như vậy. Sự va chạm tự nhiên của các nhóm lợi ích hay của các lợi ích tạo ra sự cãi cọ. Cần phải hướng dẫn những sự cãi cọ bản năng trở thành những cuộc thảo luận chuyên nghiệp mà biểu hiện cao nhất của nó là phản biện thì mới có thể có một xã hội ổn định và phát triển. III. Điều kiện để phản biện xã hội trở thành một hoạt động có chất lượng khoa học Muốn có phản biện xã hội thì trước hết xã hội phải có thói quen thảo luận, mà muốn tạo thói quen thảo luận cho xã hội thì nhất thiết phải trả lại cho xã hội cảm hứng nói, tức là trả lại cho xã hội quyền tự do ngôn luận để khích lệ xã hội tham gia vào những cuộc thảo luận hoặc tranh luận trên quy mô xã hội về tất cả các vấn đề. Khi xã hội được huấn luyện thông qua những cuộc thảo luận như vậy thì xã hội mới có đủ năng lực để phản biện những vấn đề hệ trọng khác, vì khi nói đến phản biện xã hội tức là phản biện những vấn đề hệ trọng của đời sống chính trị. Cho nên, điều kiện thứ nhất là cần phải thực thi tự do ngôn luận. Phản biện là biểu hiện chuyên nghiệp của việc người ta thực thi quyền tự do ngôn luận nên phải khẳng định quyền tự do nói trước. Tự do ngôn luận là quyền đầu ra của mọi ý kiến phản biện. Nếu không có tự do ngôn luận thì không có cách gì để phản biện. Không có quyền nói thì anh cứ nghĩ mãi và anh có nghĩ kiểu gì, nghĩ hay đến mấy mà không nói được thì cũng vô ích vì anh không có cách gì để thể hiện được ý nghĩ ấy. Nếu hạn chế quyền tự do phổ biến các quan điểm thì có nghĩa là dành toàn bộ các quyền tự do cho một loại quan điểm và nếu xã hội chỉ được hướng dẫn bằng một loại quan điểm thì vô cùng nguy hiểm vì nó tất yếu sẽ dẫn đến sự đơn điệu và lệch lạc của đời sống. Cho nên, tự do ngôn luận chính là một trong những chìa khoá cực kỳ quan trọng để làm cân bằng tất cả các khuynh hướng, để mỗi một điểm trong đời sống xã hội nhận được nhiều thông tin khác nhau giúp cho các thành viên trong xã hội có năng lực lựa chọn. Bản chất của tự do là quyền được lựa chọn và sự phong phú để lựa chọn. Muốn có sự phong phú để lựa chọn thì con người phải có quyền phổ biến quan điểm, tức là quyền tự do ngôn luận. Quyền tự do ngôn luận là tiền đề, là điều kiện cơ bản để con người thực thi các quyền tự do lựa chọn. Thứ hai, phản biện xã hội là trạng thái chuyên nghiệp của quá trình thảo luận cho nên nó cần có sự tham gia của hai lực lượng, lực lượng thứ nhất là để nói một cách chuyên nghiệp và lực lượng thứ hai là để nghĩ một cách chuyên nghiệp. Trước khi nói phải nghĩ, nghĩ chuyên nghiệp là giới trí thức và nói chuyên nghiệp là giới báo chí. Phản biện xã hội là sự tranh luận một cách chuyên nghiệp giữa các lực lượng xã hội với nhau hoặc là với nhà cầm quyền để tạo sự chính xác chính trị của mỗi một hành động có chất lượng chính sách hoặc định hướng, cho nên, nếu không có sự tham gia của hai lực lượng này thì quá trình còn lại là quá trình phản ứng xã hội chứ không phải là phản biện xã hội. Vấn đề của những nước chậm phát triển là cần phải xây dựng một đội ngũ trí thức. Tại sao lại đặt ra vấn đề này? Bởi vì với chất lượng con người ở những nước này thì chưa thể có đội ngũ trí thức tiên tiến được. Đội ngũ trí thức ở đó mới đạt đến trạng thái hơn nhân dân và họ tự hào là mình hơn nhân dân. Đó là nỗi đau khổ lớn nhất và là chỉ tiêu tập trung nhất để mô tả tình trạng chậm phát triển của xã hội. Khi nào giới trí thức nhận thức được rằng trí thức là tội đồ của nhân dân, có sứ mệnh nghĩ hộ nhân dân, nghĩ trước nhân dân và biết biến nhân dân trở thành đồng minh của sự suy nghĩ của mình thì đấy là dấu hiệu bắt đầu của sự phát triển. Vở kịch “Nguyễn Trãi ở Đông Quan” của Nguyễn Đình Thi cách đây gần ba chục năm đã nói điều này, đó là người trí thức phải nói hộ nhân dân. Tuy nhiên, người trí thức nói hộ nhân dân thì vẫn chưa đủ để tạo ra sự đồng thuận xã hội. Người trí thức không chỉ nói hộ nhân dân mà quan trọng hơn là phải hướng dẫn nhân dân để tạo cho nhân dân thói quen nói lên tiếng nói của chính mình. Khi người trí thức yêu nhân dân của mình thì thành đạt bao nhiêu cũng không đủ, cũng không làm cho người ta thoả mãn bởi lý tưởng của tri thức nằm trong nỗi khổ, trong sự suy nghĩ của nhân dân chứ không phải nằm trong sự thành đạt của cá nhân. Những trí thức Pháp ở thời kỳ Khai sáng chính là những ví dụ về tầng lớp trí thức coi mình là tội đồ của nhân dân. Nhà nước Pháp truy bắt Diderot, truy bắt Montesquieu, truy bắt Voltaire. Voltaire phải trốn lên biên giới trong các nhà thờ lớn của nước Pháp, ở đấy ông ta viết những tác phẩm về tự do. Montesquieu và Diderot cũng thế. Cho nên, xã hội muốn phát triển thì việc đầu tiên là phải phát triển đội ngũ trung lưu của xã hội mà ở những nước chậm phát triển thì tầng lớp trung lưu của xã hội là những người trí thức, chứ không phải là những kẻ buôn bán lắm tiền. Bộ phận nói chuyên nghiệp là giới báo chí ở những quốc gia chậm phát triển cũng có những vấn đề của nó. Do sự bức xúc của đời sống nên giới báo chí thường có xu hướng cứ đòi hỏi, cứ làm to tất cả những thứ thực ra rất khiêm tốn, rất gần gũi với đời sống con người. Đấy chính là một trong những nhược điểm của giới báo chí. Tôi cho rằng chúng ta không nên đao to búa lớn, không nên gạch chân dưới những đòi hỏi của mình. Chẳng hạn, trong một chế độ chính trị chịu sự chi phối của quá khứ mà đòi hỏi các nhà chính trị phải thay đổi hay phải cắt bỏ ngay những bộ phận đã được mã hoá bởi quá khứ ra khỏi cơ thể chính trị thì đó là đòi hỏi khó chấp nhận. Nhưng nếu chúng ta đưa ra những đòi hỏi về xã hội dân sự thì đấy lại là quyền rất chính đáng. Chúng ta hãy đòi hỏi một cách từ tốn tất cả những gì cần cho đời sống con người. Hãy chia nhỏ tất cả những đòi hỏi lớn. Chúng ta xây dựng nền dân chủ bằng việc xây dựng các quyền nhỏ nhoi liên quan đến thân phận con người trước. Và chúng ta thấy rằng tất cả những thứ nhỏ nhoi khiêm nhường ấy không chỉ chúng ta cần, mà con cái những nhà chính trị cầm quyền cũng cần. Họ thấy sự gần gũi của những đòi hỏi của chúng ta so với những đòi hỏi của con cái họ và họ không thấy nguy cơ chính trị nào trong những đòi hỏi ấy cả, hay nói cách khác, chúng ta sẽ có được sự cảm thông chính trị rất con người giữa chúng ta và họ, đấy chính là mục tiêu và là phương thức tối ưu của hoạt động báo chí. Có nhiều người cho rằng chức năng thức tỉnh cảm hứng xã hội cũng như thức tỉnh nhận thức xã hội là của báo chí, nhưng báo chí lại không có đủ quyền tự do thì làm thế nào để xã hội có thể thoát ra khỏi vòng luẩn quẩn ấy được. Xét về mặt định tính thì có vẻ như ý kiến ấy là đúng, nhưng trên thực tế thì không đúng. Anh có tự do đến đâu thì anh hãy tận dụng cho hết cái không gian ấy đi. Nói to quá trong một căn phòng bé thì chỉ làm váng tai người nghe, cho nên, hãy nói những điều vừa phải trong một không gian thích hợp, hãy khích lệ mọi người và dần dần họ sẽ đòi một không gian lớn hơn. Các không gian tự nó nở ra cùng với thời gian, cùng với trí tuệ của con người chứ không phải nở ra bằng sự nói to của bất kỳ ai. Chúng ta có nói to mấy cũng không làm thủng được bức tường chính trị, nhưng nếu người dân đòi hỏi thì bức tường ấy sẽ tự giãn. Cho nên phải kiên nhẫn. Nếu chúng ta xem chính trị là một cuộc đấu tranh thì chúng ta hiểu sai toàn bộ giá trị của đời sống chính trị. Chính trị không phải là đối lập, không phải là đối kháng, không phải là đấu tranh, chính trị là quá trình xã hội thuyết phục lẫn nhau về sự hợp lý cho sự phát triển. Và phản biện xã hội chính là một trong những cách thức để thực hiện quá trình ấy. Trong thời đại ngày nay, chúng ta không thể tiếp tục xem động lực phát triển của xã hội là đấu tranh giai cấp mà phải xem sự phát triển dân trí là động lực của sự phát triển. Trước khi làm cho dân chúng trở thành những người có chất lượng chính trị tốt thì phải giúp họ trở thành người tốt đã. Bởi vì những người muốn làm người tốt có số lượng lớn hơn rất nhiều so với những người muốn tham gia tốt vào đời sống chính trị. Chúng ta hãy góp phần làm cho con người trở thành người hơn đã. Trên nền tảng ấy, con người mới có điều kiện để nhận thức về sự phải chăng của đời sống chính trị. Chính trị phải được phán xét bởi chất lượng con người, chứ không chỉ bởi chất lượng của nhà chính trị. Chúng ta có một nghìn nhà chính trị tốt nhưng chúng ta có một triệu người dân tồi thì xã hội cũng không thể tốt lên được. Nhưng chúng ta có một triệu người dân tốt mà chúng ta chỉ có 10 nhà chính trị tốt và có 90 nhà chính trị tồi, thì xã hội vẫn tốt lên. Cách mạng tháng Tám là một ví dụ về một xã hội như thế. Các nhà chính trị dựa vào chất lượng tử tế của xã hội Việt Nam thời đó đã tạo ra được cuộc cách mạng tháng Tám. Cho nên, để hướng dẫn người dân làm chính trị tốt, trước hết cần phải hướng dẫn họ làm người tốt. Đấy là lời khuyên của tôi với tư cách là một phản biện xã hội đối với báo chí. Báo chí cần phải góp những tiếng nói có hệ thống để xã hội thức tỉnh về câu chuyện tổ chức và rèn luyện nền dân chủ một cách từ tốn, một cách yên tĩnh để khi con người già rồi, ngẩng đầu lên, thấy trên đầu mình có nền dân chủ.

IV. Thiết chế phản biện xã hội

Xã hội dân sự với vai trò phản biện và vai trò trọng tài

Xã hội dân sự là một xã hội tự cân bằng. Chính sự tự cân bằng của xã hội đã tạo ra nhà nước và đặc biệt là tạo ra chức năng và nội dung của hoạt động nhà nước. Ở mỗi một thời đại, mỗi một thể chế chính trị hoặc mỗi một trình độ phát triển, nội dung của xã hội dân sự khác nhau. Gần đây, khi nói đến xã hội dân sự người ta vẫn nói đến các tổ chức độc lập với nhà nước, tức là các tổ chức phi chính phủ. Tôi có phát biểu tại Singapore trong một cuộc hội thảo rằng tôi không đồng ý với cách định nghĩa này, vì các tổ chức phi chính phủ chỉ là một biểu hiện của xã hội dân sự chứ không phải là toàn bộ xã hội dân sự. Nó là biểu hiện ở một trạng thái phát triển nào đó, ở một số quốc gia nào đó của xã hội dân sự chứ không phải là xã hội dân sự.

Xã hội dân sự là xã hội phi nhà nước. Xã hội dân sự tồn tại song song với nhà nước. Nó có các quy tắc văn hóa để hạn chế tất cả sự cực đoan, tất cả những hành vi không phù hợp với lợi ích công cộng. Trong đời sống dân sự hàng ngày con người ít cần đến nhà nước, con người có những tổ chức phi chính phủ để thể hiện những loại hình ý chí khác nhau của cộng đồng, họ thương thảo với nhau và tạo ra sự đồng thuận xã hội. Người Á Đông chúng ta không quen với xã hội dân sự cho nên định nghĩa về xã hội dân sự của chúng ta hiện nay vẫn không đúng. Xã hội dân sự mà chúng ta định nghĩa vẫn là cái gì đó có tính chất tôn trọng nhân dân nhưng lại không tôn trọng quyền tự cân bằng của xã hội. Ở một số quốc gia, nhà nước là tất cả, luôn luôn tồn tại nhà nước để giải quyết một loạt các vấn đề mà nhà nước cho rằng xã hội dân sự không làm được. Việc pháp luật không thừa nhận tình trạng không có nhà nước trong một loạt các khu vực khác nhau của đời sống làm cho nó mất đi những điều kiện tồn tại của xã hội dân sự.

Cần phải nhấn mạnh rằng, bản chất của xã hội dân sự là tính tự lập của xã hội, tức là xã hội phải giải quyết các vấn đề của nó. Nhà nước là một bộ phận của xã hội nhằm giải quyết những vấn đề có chất lượng chiến lược của đời sống chứ không phải là người giải quyết tất cả các vấn đề của đời sống. Xã hội dân sự là một xã hội tự quản lấy mình và đến một mức độ mà nó không có khả năng để tự quản nữa thì phần còn lại đó rơi vào nhà nước chuyên nghiệp. Hay nói cách khác, nhà nước chuyên nghiệp là bộ phận nối dài của xã hội dân sự để giải quyết những công việc mà bản thân xã hội không tự giải quyết được.

Sẽ không thể có hoạt động phản biện xã hội nếu xã hội dân sự không được tôn trọng hoặc không có được địa vị hợp pháp của nó. Bởi thứ nhất, phản biện là một quyền tự nhiên, là tiếng nói của xã hội dân sự, xã hội không có địa vị hợp pháp thì có nghĩa là quyền ấy cũng không hợp pháp. Vậy làm thế nào để xã hội thực hiện quyền phản biện? Thứ hai, xã hội cũng chính là trọng tài của các cuộc phản biện, hay nói đúng hơn là trọng tài giữa các khuynh hướng khác nhau tranh luận với nhau thông qua phản biện, Sự đánh giá đúng sai được thể hiện bằng sự hoan hô của xã hội đối với từng loại ý kiến, đối với từng mức độ chất lượng của ý kiến. Nếu xã hội không được tôn trọng, xã hội không có địa vị hợp pháp thì liệu xã hội có thể tự do thể hiện sự hoan hô của mình đối với những ý kiến có chất lượng không? Và khi đó phản biện xã hội liệu có còn tác dụng? Cho nên, vấn đề ở đây là chúng ta cần phải xác định rõ vai trò và địa vị của xã hội dân sự để có được quan niệm đúng đắn về xã hội dân sự, dựa vào đó mà thức tỉnh xã hội về những quyền hợp pháp của mình, đồng thời thức tỉnh nhà nước về việc tôn trọng địa vị hợp pháp của xã hội dân sự.

Nhà nước với chức năng quản lý hoạt động phản biện

Như đã nói ở trên, phản biện là một đặc trưng của nền dân chủ. Chỉ có những nhà nước mạnh mẽ thì mới thừa nhận một cách công khai và rõ ràng các quyền tham gia vào đời sống chính trị của người dân. Nếu quyền tham gia vào đời sống chính trị của người dân không được khẳng định một cách tự nhiên thì đó là biểu hiện của sự bất lực hoặc sự ép của nhà nước. Tuy nhiên, khi nhà nước thừa nhận cái quyền ấy mà xã hội vẫn không tham gia thì nó thể hiện tính chậm phát triển về chính trị của xã hội. Trong tình trạng như vậy nếu nói là nhà nước không cho thì không đúng vì nó không khoa học. Trong mọi trường hợp, chúng ta đều phải phân tích một cách khoa học. Quyền tham gia một cách tự nhiên vào đời sống chính trị phải được kiểm soát một cách an toàn bởi nhà nước, bởi vì nhà nước mà không kiểm soát sự an toàn chính trị trong quá trình các lực lượng xã hội tham gia vào quá trình ấy thì nhà nước không hoàn thành chức năng của nó là bảo vệ sự yên ổn của xã hội. Nhưng nếu nhà nước làm quá lên thì nhà nước tiêu diệt năng lực sống của xã hội hay hạn chế các quyền sống tự nhiên của xã hội. Cái sai ở đây là nhà nước nhận thức sai về vùng ảnh hưởng của mình đối với sự phát triển. Anh tưởng là người dân tham gia vào các tiến trình chính trị thì đất nước sẽ không ổn định thì đó là nghĩ sai. Bắt đầu từ nghĩ sai cho nên dẫn đến làm sai. Nên hiểu rằng nếu nhân dân tham gia một cách tích cực trong khuôn khổ điều chỉnh của pháp luật vào các tiến trình chính trị thì đấy chính là mở rộng động lực phát triển của xã hội. Khi chúng ta đi khám bệnh mà không định hướng được căn bệnh thì chúng ta sẽ phạm sai lầm. Để hoàn tất các chức năng chính trị đảm bảo yên ổn xã hội, một số nhà nước đã làm quá nên làm cản trở tiến trình phát triển, cho nên, nhiệm vụ của nhà nước là phải xác định được ranh giới hợp lý của quản lý. Đo đếm cái ranh giới hợp lý giữa tự do và quản lý là toàn bộ trí tuệ của nhà cầm quyền.

Gần đây, trong xã hội chúng ta cũng xuất hiện nhiều tranh luận về vấn đề phản biện xã hội. Về phía nhà nước cũng có những chính sách vĩ mô khuyến khích phản biện xã hội, cụ thể là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã được giao thực hiện phản biện xã hội. Đấy là những dấu hiệu tích cực. Tuy nhiên có một vấn đề nên xem xét đó là liệu có nên giao cho Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực hiện một hoạt động vốn dĩ là quyền tự nhiên của xã hội? Như đã phân tích, phản biện xã hội là hoạt động tự nhiên của xã hội, nó thể hiện quyền tự nhiên của xã hội. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam không đủ cơ sở pháp lý cũng như khoa học để có thể thực hiện chức năng phản biện. Nó có thể lãnh đạo hoạt động phản biện nhưng nó không phải là tổ chức phản biện. Phản biện là xã hội nói tiếng nói của mình để những người đưa ra các chính sách buộc phải uốn nắn lại chính sách của mình, buộc phải cân bằng lại khuynh hướng của mình cho phù hợp với đòi hỏi của xã hội. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam không phải là một tổ chức làm được việc ấy và cũng không nên làm việc ấy. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức tập hợp các lực lượng quần chúng của xã hội Việt Nam, có nghĩa là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một tổ chức nối dài của nhà nước trong đời sống quần chúng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam bắt sâu rễ trong đời sống xã hội, do đó, nó có điều kiện để nắm bắt nguyện vọng và tổ chức cho các nguyện vọng khác nhau có tiếng nói. Cho nên, nếu nói rằng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hỗ trợ nhà nước trong việc tổ chức và lãnh đạo hoạt động phản biện thì mới nhất quán với hệ thống chính trị hiện nay chúng ta đang thừa nhận.

V. Đi tìm giải pháp cho giải pháp

Tìm kiếm sự phát triển trong thời đại ngày nay đã trở thành động cơ của tất cả các nghiên cứu khoa học. Chúng ta đi tìm các giải pháp khoa học để góp ý với giới cầm quyền trong việc tìm kiếm sự phát triển, nhưng để cho giải pháp mà chúng ta nghiên cứu trở thành giải pháp trong thực tế thì phải có giải pháp của giải pháp. Giải pháp của giải pháp là các quyền tự do. Nghiên cứu phản biện xã hội chính là nghiên cứu về quyền tự do ngôn luận, một trong những quyền tự do cơ bản. Không có quyền này thì các quyền tự do khác khó có thể trở thành hiện thực. Bởi vì như đã phân tích, ngôn luận chính là quyền tự do lựa chọn và bày tỏ về sự lựa chọn của xã hội, nếu xã hội không có quyền lựa chọn thì xã hội sẽ không có tự do. Do đó, trong quá trình tổ chức và rèn luyện nền dân chủ phản biện xã hội cần phải được biến thành một quyền phổ biến. Như đã phân tích ở những phần trên, xã hội phải có khả năng nói tiếng nói của mình nhưng nhà nước với chức năng chủ yếu của nó là đảm bảo an ninh xã hội vẫn cần có những hoạt động quản lý. Cho nên, vấn đề cần nghiên cứu là làm thế nào để hoạt động quản lý của nhà nước không lấn át xã hội đến mức tạo ra nguy cơ đẩy xã hội vào tình trạng bất hợp pháp hoặc mất năng lực phản biện. Tôi cho rằng để giải quyết được vấn đề này, chúng ta phải nhận thức một cách rõ ràng về vai trò của xã hội dân sự và mối quan hệ biện chứng giữa sự phát triển của xã hội dân sự và qui mô của nhà nước.

Đã từ lâu, tất cả chúng ta quá quen thuộc với quan điểm nhà nước là một hiện tượng lịch sử có đầu và có cuối, có nghĩa là nhà nước sẽ biến mất khi không còn giai cấp, đến mức chúng ta tin chắc rằng đó là quy luật bất di bất dịch. Đấy chính là một trong những bế tắc trong lý luận về nhà nước. Theo quan điểm của tôi, nhà nước tồn tại vĩnh viễn bởi vì xã hội tồn tại vĩnh viễn. Xã hội dân sự tồn tại vĩnh viễn, sự nối dài, sự chuyên nghiệp hoá trong việc điều hành xã hội là vai trò của nhà nước, do nhà nước thực hiện và nó tồn tại vĩnh viễn. Nhà nước không biến mất cùng bất kỳ cái gì cả trừ khi biến mất loài người. Tôi cũng không nghĩ rằng có một quy luật là xã hội càng phát triển thì vai trò của nhà nước càng thu hẹp lại. Bởi vì cuộc sống có nhiều pha, trong đó có thể sắp xếp thành hai pha cơ bản là bình thường và khủng hoảng. Trong sự phát triển bình thường, nhà nước quả thật có thể thu hẹp chức năng lại. Nhưng trong những giai đoạn khủng hoảng của đời sống phát triển, nhà nước sẽ có những chức năng mở rộng ra. Ví dụ, ở Mỹ chúng ta thấy rằng nhà nước dưới thời của Tổng thống Bill Clinton là một nhà nước thông thường. Các quyền tự do thông thường của người dân được đảm bảo và được tôn trọng một cách đầy đủ. Nhưng khi đến thời Tổng thổng Bush, sau sự kiện 11/9 thì xã hội khủng hoảng, do đó, chính phủ Mỹ buộc phải thay đổi và nó lấn át một số quyền đương nhiên của xã hội dân sự. Vì thế, tổng thống có quyền nghe lén điện thoại không phải để phục vụ những mục tiêu riêng của tổng thống mà phục vụ chức năng quản lý xã hội trong thời chiến. Cho nên, không phải là càng ngày nhà nước càng thu hẹp mà các yêu cầu của xã hội dân sự đối với vai trò của nhà nước trong mỗi một pha khác nhau của đời sống phát triển là rất khác nhau. Vì thế, không có quy luật xã hội càng phát triển thì nhà nước càng thu hẹp vai trò. Xã hội càng phát triển thì càng dễ có những sự bùng nổ, những sự bùng nổ của đời sống phát triển tạo ra những đòi hỏi mới, những đòi hỏi có thể là thu hẹp, có thể là mở rộng nhà nước. Nói cách khác, quy mô của nhà nước cũng như những chức năng của nó phát triển nhịp nhàng với sự đòi hỏi về vai trò của nhà nước của đời sống. Ở đây không có sự mâu thuẫn, vai trò của nhà nước đến đâu là do đòi hỏi điều hành của xã hội chứ không phải là nhà nước đòi hỏi xã hội phải mở rộng hoặc thu hẹp vai trò của mình. Nhà nước là một hệ thống chính trị mang chất lượng bị động đối với sự phát triển.

Theo một kết quả khảo sát thì hiện nay ở các nước phát triển, mỗi năm chính phủ giải quyết khoảng từ 350 – 450 đầu việc. Một số nước đang phát triển như Trung Quốc thì một năm chính phủ giải quyết khoảng 1200 đầu việc, ở Việt nam là khoảng 6000 – 6500 đầu việc. Nhìn nhận một cách đơn giản thì có vẻ như những kết quả nghiên cứu như vậy phản ánh rằng trình độ của xã hội càng cao thì nhà nước càng ít việc đi, nhưng nhà nước chỉ ít những việc thông thường chứ không hề ít việc trong việc tìm kiếm con đường phát triển của xã hội. Nghiên cứu vai trò của nhà nước thông qua đầu việc chỉ là một loại nghiên cứu về trạng thái phát triển của xã hội chứ không thể là nghiên cứu về trạng thái phát triển của nhà nước. Trạng thái phát triển của nhà nước là nó đảm bảo khả năng hướng dẫn sự phát triển xã hội của nó chứ không phải là nó làm thay xã hội những công việc hằng ngày. Kết luận rằng xã hội càng phát triển, nhà nước càng ít việc thì tôi không đồng ý. Tôi cho rằng xã hội càng phát triển thì vai trò của nhà nước càng lớn bởi vì nhà nước không còn là một bộ máy để làm những việc thông thường mà nhà nước trở thành bộ não chỉ đạo sự phát triển xã hội. Đấy chính là mục tiêu mà các nhà nước cần hướng tới.

Để đi đến mục tiêu ấy, trước hết cần phải tạo ra một tiền đề cho nó, đó chính là đưa xã hội ra khỏi tình trạng lạc hậu phổ biến của nó. Chúng ta không thể khăng khăng đổ hoàn toàn lỗi cho nhà nước rằng xã hội lạc hậu vì nhà nước tồi được, bởi vì nhà nước sản sinh ra từ chính xã hội. Ở những xã hội lạc hậu, con người không có khả năng phản biện, thậm chí cũng không có năng lực phản đối và họ thay thế sự phản đối bằng sự bất mãn yếm thế. Sự bất mãn yếm thế tạo ra trạng thái lãn công chính trị, sự lãn công chính trị dần dần tạo ra sự lười biếng chính trị, sự lười biếng chính trị là nguồn gốc của tất cả mọi sự chậm phát triển. Khi xã hội không tham gia vào các quá trình chính trị thì có hai nguyên nhân: thứ nhất là nó không đủ năng lực và trí tuệ để tham gia vào các khuynh hướng chính trị và thứ hai là nó không có quyền tham gia. Nhưng như đã nói ở trên, trong trường hợp nguyên nhân thứ hai đã được loại trừ mà xã hội vẫn không tham gia thì nó thể hiện tính chậm phát triển về chính trị của xã hội. Chính vì vậy chúng ta cần phải thức tỉnh về một thực tế là tư duy cần cho một xã hội chậm phát triển bây giờ là tư duy vượt lên trên trạng thái lạc hậu.

Trong khi nghiên cứu về Tự do, tôi thấy rằng các xã hội phương Đông không phát triển bằng phương Tây vì phương Đông thiếu tự do. Người Trung Quốc chẳng kém gì người Tây, nền văn minh Trung Hoa có trước nền văn minh châu Âu, nhưng vì không có tự do cho nên họ không ra khỏi trạng thái lạc hậu của chính mình được. Anh nghĩ về những điều cá nhân anh tâm đắc mà không biết rằng sự nghĩ của riêng anh không tạo ra sự phát triển được vì nó không tạo ra cảm hứng xã hội. Đến bây giờ, người viết về trăng hay nhất của nước Trung Hoa chỉ có hai nhà thơ là Lý Bạch và Đỗ Phủ. Một tỉ ba người dân Trung Hoa không làm thơ về trăng hay được như họ, vì con người không thể có cảm hứng trong khi người ta đang nghĩ về miếng bánh. Trong bộ phim “Phải sống” của đạo diễn Trương Nghệ Mưu, ông bác sĩ, nạn nhân của cách mạng văn hoá, mà gia đình ông Phú Quý đón về để cứu con gái mình đã chết vì ăn liền một lúc bảy cái bánh bao. Trong khi người ta mải nghĩ về cái bánh bao thì trăng chẳng có nghĩa gì cả. Cho nên, cần phải trả lại cho đời sống Tự do và làm cho con người thức tỉnh một cách tập thể về giá trị của Tự do. Và những nhà lãnh đạo mọi nước trên thế giới cần phải hiểu rằng Tự do là nguồn gốc của sự sống, nguồn gốc của việc hình thành các giá trị con người, nguồn gốc của phát triển. Không có tự do thì không có giải pháp nào, không có trí khôn nào có thể đưa một đất nước ra khỏi tình trạng chậm phát triển được.

• Nguyễn Trần Bạt

Những món quà cho Lễ Tình nhân ngọt ngào

Sau Giáng sinh thì Lễ Tình nhân là buổi lễ giúp cho các cửa hàng bán chạy nhất trong năm. Vào thời điểm này, các cửa hàng quà lưu niệm sẽ tràn ngập đủ loại hàng hóa với nhiều kiểu dáng, chất lượng và màu sắc khác nhau. Làm thế nào để chọn món quà có thể gây ấn tượng khó quên với nàng?

Bí quyết để thành công chính là bạn phải thấu hiểu tâm lý của nàng và cho dù bạn là một kẻ ngờ nghệch đến mấy đi nữa thì đừng có mà dại dột khi hỏi nàng thích gì nhé! Trước khi bắt đầu tham khảo sự cố vấn của chúng tôi, tự bạn hãy trả lời những câu hỏi sau nhé:

- Mối quan hệ giữa bạn và nàng đã phát triển đến mức nào rồi, và điều đó liệu có đủ để tặng nàng một món quà mang tính tình cảm cá nhân hay không?

- Ngân quỹ của bạn có đủ dồi dào để theo đuổi kế hoạch cưa cẩm dài hơi này hay không. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, những vấn đề về tài chính thường gây ảnh hưởng lớn đến cuộc sống lãng mạn của cả 2 hai bạn trong thời gian sau này.

Sau khi đã cân nhắc và cảm thấy mình có đủ tự tin để lên kế hoạch chinh phục nàng ngay trong mùa Valentine năm nay, hãy tham khảo những gợi ý về những món quà – vật phẩm để bạn có thể tạo ấn tượng tốt với nàng.

Sôcôla

Liệu nàng có thích món quà tình nhân theo kiểu truyền thống này hay không? Nếu không, bạn có thể bỏ qua lựa chọn này. Nếu nàng thích, hãy bỏ chút ít thời gian của bạn để nghiên cứu xem nàng thích nhãn hiệu và loại sôcôla nào.

Tùy theo khẩu vị của nàng, bạn có thể lực chọn loại sôcôla phù hợp và đừng để bị ngợp trước cả rừng chủng loại và nhãn hiệu đấy nhé. Nếu nàng là tuýp người cổ điển: sôcôla sữa trắng ngọt ngào hay sôcôla đen hơi đắng nhưng đậm đà là một lựa chọn tốt, nếu nàng thích tìm tòi cảm giác mới lạ, hãy chọn sôcôla có nhân hạt dẻ, hạnh nhân hay sôcôla rượu…

Hãy lưu ý rằng những loại sôcôla với hộp đựng thật sặc sỡ cùng những dây trang trí màu mè sẽ không phải là một lựa chọn tốt đâu nhé. Thay vào đó, hãy chọn cho mình một hộp sôcôla thật thanh nhã (có thể đựng trong hộp hình trái tim chẳng hạn) với một dải ruy băng trang trí càng đơn giản càng tốt.

Hoa

Nàng có thích hoa hay không? (bạn cần lưu ý rằng một số người có thể dị ứng với phấn hoa đấy). Theo truyền thống thì loại hoa thường được chọn là hoa hồng đỏ. Tuy nhiên, bạn không nên quá rập khuôn theo những thông tục cổ điển mà hãy chú tâm đến những cảm nhận của nàng. Một loại hoa đúng ý thích của nàng sẽ giúp bạn dễ dàng gây ấn tượng vì sự đồng cảm đầy sức thuyết phục của bạn.

Nữ trang

Nếu bạn quyết định sẽ tặng nàng một món trang sức nào đó, hãy tham khảo ý kiến từ những người bạn và người thân của nàng để biết chắc rằng cô ấy thích thể loại nào. Những món nữ trang tốt thường khá đắt tiền nhưng hãy lưu ý rằng giá trị của món quà sẽ không quan trọng bằng tấm lòng của người tặng. Nếu bạn tặng cho cô ấy một món quà có giá trị quá lớn, cô ấy sẽ nghĩ rằng bạn đang cố tình khoa trương sự giàu có của mình đấy.

Một bộ đồ ngủ thật gợi cảm

Món quà này chỉ thích hợp cho những cặp vợ chồng có mối quan hệ tình cảm mặn nồng mà thôi. Nếu cô ấy chưa chính thức là một nửa của bạn, món quà này có thể sẽ gây cho bạn rắc rối to. Cô ấy có thể nghĩ mình bị xem là một phụ nữ lẳng lơ trong mắt bạn đấy.

Một buổi tiệc tối lãng mạn và ấm cúng

Hãy cùng nhau thưởng thức một buổi tối lãng mạn tại một địa điểm mà cả 2 bạn đều cảm thấy thoải mái. Bạn nên đặt chỗ trước để tránh phải chờ đợi hay hết chỗ vì không phải chỉ có mình bạn muốn có được một không gian lý tưởng cho ngày đặc biệt này. Nếu muốn phiêu lưu một chút, hãy gợi ý cùng nàng khám phá một địa điểm mới lạ nào đó mà lúc trước 2 bạn đã từng để ý nhưng chưa có dịp thử nghiệm.

Hãy là chính mình trong vấn đề lựa chọn thực đơn cho buổi tối lãng mạn của bạn, đừng ngại ngần khi tham khảo ý kiến của người phục vụ để có thể thưởng thức những món ăn hợp khẩu vị. Và, một ý tưởng hơi táo bạo một chút nếu bạn có thể trổ tài tự thực hiện một buổi ăn tối cho cô ấy. Nàng sẽ rất bất ngờ và ấn tượng trước sự tài hoa và nỗ lực của bạn.

Một chuyến du lịch xa

Những địa điểm có thể du lịch được trong thời điểm này thường đã được đặt chỗ trước. Do đó, nếu có ý định cùng thực hiện một chuyến đi xa với nàng, bạn cần phải lên kế hoạch cho chuyến đi của mình và nên đặt chỗ trước khoảng 1 tuần. Còn gì tuyệt vời bằng việc cùng đón bình minh trên núi hay sóng bước bên nhau cùng dạo biển khi hoàng hôn xuống. Đây sẽ là những thời khắc và không gian chỉ dành riêng cho hai bạn – hai người đang yêu mà thôi, lãng mạn quá phải không nào?

Một cách khác, bạn có thế đặt vé khởi hành sau ngày Lễ tình nhân và bí mật giấu tấm vé này ở một chỗ nào đó mà nàng có thể tìm thấy. Cô ấy sẽ bị bất ngờ trước món quà đặc biệt của bạn.

Những món quà khác

Ở phần trên, chúng tôi đã liệt kê một số ý tưởng cho món quà của bạn, hãy nhớ rằng một món quà có ý nghĩa không nhất thiết phải là một món đắt tiền hay quá diêm dúa… hãy vận dụng óc sáng tạo và tình cảm chân thành của mình để tạo nên món quà được người nhận yêu thích và bạn có đủ khả năng đáp ứng cho món quà này. Đó mới là món quà có ý nghĩa và tuyệt vời nhất.

Lời cầu hôn

Chúng tôi đã giữ món quà này lại cuối cùng vì ý nghĩa thiêng liêng và trọng đại của nó. Khá nhiều người nghĩ rằng Lễ tình nhân là dịp để họ bày tỏ mong ước được gắn bó suốt đời bên nhau với người mà họ yêu thương nhất.

Xác suất để bạn nhận được cái gật đầu đồng ý của nàng là rất lớn. Vậy thì, hãy dũng cảm hơn nào, hít một hơi thật sâu, sau đó hãy tận dụng những gợi ý của chúng tôi để bạn có thể biến Lễ tình nhân không chỉ là một buổi lễ đặc biệt mà còn là ngày khởi đầu cho những năm tháng hạnh phúc của bạn của sau này.

• Kitaro – Theo Chiff

Những cái nhất đáng suy tư

Sự lạc quan thái quá và thiếu hiểu biết từ năm 2007 đã gây nhiều hệ lụy và làm bùng phát những cái nhất đáng lo trong năm 2008. 2008 là năm chứng kiến nhiều “nhà” đòi giải cứu nhất; nhà chứng khoán; nhà bất động sản; nhà xuất khẩu; nhà nhập khẩu; nhà nông…

Ông bà mình nói nhân nào quả đó quả thật không sai. Đầu xuân xin mạn đàm về mối quan hệ nhân quả kinh tế-xã hội trong năm qua để “cùng ngẫm mà đau cái sự đời”.

2007- Lạc quan “vô địch thế giới”

Còn nhớ năm 2007, Ngân hàng Thế giới xếp hạng Việt Nam là một trong những quốc gia có năng lực và hiệu năng quản lý quốc gia thấp nhất thiên hạ. Đến giờ thứ hạng này vẫn không được cải thiện là bao. Thế nhưng cũng trong năm đó, các báo đều đưa tin người Việt Nam chúng ta vô địch thế giới về mức độ lạc quan theo đánh giá tại 53 nước của tổ chức Gallup Internationl. Chính quyền quá hài lòng trước đánh giá này, có lẽ vì nó củng cố thêm những điều mà họ ngỡ là tốt đẹp mà mình đã đem đến cho người dân.

Tất nhiên năm đó có nhiều xếp hạng nhất chính thức khác, tốt có, xấu có. Nhưng phàm tốt khoe, xấu che nên hầu như ít ai dám phạm bàn đến vế thứ hai. Vì thế, ta thấy xung quanh cái gì cũng tốt. Mấy ai để ý người nước ngoài có thói quen bặt thiệp đi đâu cũng khen, “lời nói không mất tiền mua” mà! Vì vậy, xin hãy thật cẩn thận trước những lời khen tặng mang tính ngoại giao, kẻo coi chừng tự tin thái quá.

Điều này tai hại vô cùng, vì nó đã gieo mầm cho quá nhiều cái nhất khác nữa đi kèm. Điển hình là cơn sốt “nhà đầu tư chứng khoán” đến mức ngay cả bà bán chuối chiên cũng được lăng xê lên mặc báo tượng trưng cho nguồn nhân lực quốc gia huy động chơi chứng khoán. Nhiều cơ quan công sở, thậm chí cả trường học lúc bấy giờ lo phát sốt vì sợ cán bộ và giáo viên của mình bỏ việc hoặc tối ngày chỉ có bàn bạc chuyện đầu tư tài chính!

2008- Bùng phát hệ luỵ

Nói chung, cái nhân mà chúng ta đã gieo là sự lạc quan và tự tin một cách thiếu hiểu biết hàng thập niên nay, để rồi chúng tích luỹ lại và 2008 là năm bùng phát hệ luỵ.

Tất nhiên cũng với nhiều cái nhất!

Đầu tiên là lạm phát cao nhất khu vực. Tiền của đổ hết vào đầu tư chứng khoán và bất động sản chứ đâu có đưa vào sản xuất, kinh doanh bao nhiêu nên lạm phát cao là đương nhiên.

Một số chính sách kinh tế chống lạm phát của các bộ, ngành cũng được xem là tréo ngoe nhất. Chẳng hạn, nhà xuất khẩu không được phép bán “đô la ế” trong khi nhà nhập khẩu cần đôla thanh toán thì không được phép mua…

2008 còn là năm chứng kiến nhiều “nhà” đòi giải cứu nhất. Giải cứu nhà chứng khoán; giải cứu nhà đất; giải cứu nhà xuất khẩu; giải cứu nhà nhập khẩu; giải cứu nhà nông vì không xuất khẩu được gạo; giải cứu nhà độc quyền – như điện chẳng hạn. Cái anh này than lỗ quá trời nên xin trả lại 13 dự án điện liên quan đến quốc kế dân sinh trong khi có tiền xây resort và xin chia thưởng hơn ngàn tỷ đồng!

Những lộn xộn kinh tế đương nhiên kéo theo nhiều rối ren xã hội.

Muốn giảm kẹt xe và tai nạn, chính quyền yêu cầu người dân phải nộp phí cầu đường, rồi quy định người thấp bé nhẹ cân, ngực lép không được phép lái xe trong khi người bụng phệ, béo phì thì vô tư. Trong bối cảnh người dân đang phải oằn lưng với vật giá leo thang, những yêu cầu dạng này có thể xem là điển hình của những quy định thiếu tính nhân bản nhất trong năm cho dù chúng chưa được ban hành.

Năm 2008 còn lập một kỷ lục vô tiền khoáng hậu, có lẽ lần đầu tiên trong đời người ta mới chứng kiến số lượng “lô cốt” xuất hiện dày đặc và dài ngày nhất ở TP. HCM.

Hà Nội ngược lại, vô tình phát hiện cách thức chống kẹt xe hữu hiệu. Chỉ vài ngày mưa tầm tã người dân đã nhanh chóng chuyển đổi phương tiện giao thông từ xe sang ghe xuồng. Một bài báo lúc bây giờ đã đưa tít “Thuyền trưởng thời phố thành sông”, không ai ngờ có ngày ngay giữa lòng thủ đô lại xuất hiện thuyền trưởng điểu khiển ghe tàu.

2008 cũng là năm giội lên nhiều vụ gây ô nhiễm môi trường nhất mà Vedan là một điển hình. Nhưng giống như trong một bộ phim trinh thám, những nhân vật xuất hiện đầu tiên không bao giờ là thủ phạm. Thậm chí nhiều nghi can ban đầu còn là nhân vật chính diện do tham gia làm từ thiện chỗ này, nọ chút đỉnh. Dường như bắt đầu có cái gu mấy anh doanh nghiệp gây ô nhiễm và tàn phá môi trường thích làm từ thiện? Chắc cũng còn lời nhiều lắm!

Nhiều cái nhất do nhân tai

Bên cạnh thiên tai, 2008 còn là năm xuất hiện nhiều nhân tai nhất.

Đây là một khái niệm độc đáo xứng đáng bổ sung vào từ điển ngôn ngữ Việt Nam. Bởi suy cho cùng, cho dù các bộ, ngành lý luận hay đến đâu thì từ chuyện lạm phát cho đến ngập lụt giữa lòng thủ đô đến ô nhiễm môi trường, đến cúp điện, đến “lô cốt” giữa thời bình, đến kẹt xe triền miên, đến vụ nước tương có độc tố 3-MCPD, sữa nhiễm melamine, rác thải y tế chôn loạn xạ, loạn hoa hậu chưa đủ chuẩn… cũng đều do nhân tai mà ra hết thảy! Nhưng thiên tai do trời, còn nhân tai do ai? Ngành môi trường có lẽ xứng đang nhận được điểm xuất sắc cho câu trả lời của mình! Sau khi lý luận lòng vòng trước Quốc hội và ít thuyết phục được ai, cuối cùng lãnh đạo ngành môi trường cho rằng nhân tai chung quy “do lịch sử để lại”.

Câu hỏi thuộc về yếu tố con người. Câu trả lời thuộc về mệnh đề thời gian. Đúng là tréo ngoe. Vì vậy, đây có lẽ cũng là câu trả lời lịch sử có một không hai.

Thôi thì khó khăn chung, hy vọng sẽ qua đi để không phải nhà nhà ai cũng yêu cầu giải cứu. Hy vọng năm mới 2009 cũng là năm ít nhiều giải quyết được vấn đề nhân tai hợp lòng dân, để người dân không còn phải xem nhiều “bộ phim” “bỗng dưng muốn khóc” như năm rồi!

• GS Nguyễn Ngọc Thơ

Không chỉ là bệnh của giống nòi

Một người trẻ tuổi muốn trở thành một trí thức thành đạt phải cần đến những nỗ lực phấn đấu rất cao. Con đường ấy đi qua lộ trình sau: miệt mài học tập, từng nấc một, từng cấp một. Mỗi nấc, mỗi cấp lại khổ công nạp cho mình những kiến thức chuyên môn càng nhiều càng tốt càng sâu càng có nhiều cơ hội thành đạt. Những người xuất sắc hơn -và chúng ta đang nói đến đối tượng này-thì tiếp tục học lên nữa để trở thành nhà khoa học, chuyên gia giỏi, bác sĩ giỏi, nhà giáo giỏi, luật sư giỏi…và trong từng lĩnh vực nỗ lực tiếp để trở thành những người hàng đầu. Dù ở đâu họ cũng đều phải khổ công như vậy để được xem là bộ phận trí thức tinh hoa của xã hội. Đến đây thì xảy ra những tình trạng sau.

Tại các quốc gia tiên tiến

Bộ phận tinh hoa này đương nhiên có vai trò to lớn trong sự phát triển được săn đón với những ưu đãi vượt trội. Ngoài ra họ còn được tôn lên là những cố vấn hàng đầu đầy uy quyền trong việc hoạch định những chiến lược lớn về mọi lĩnh vực của quốc gia. Những đóng góp của họ luôn được đền đáp xứng đáng. Các chính khách khôn ngoan thường xuyên tham vấn họ và ý kiến của họ luôn được tôn trọng, đôi khi nhờ sự tham vấn ấy mà làm thay đổi cả một chính sách lớn nào đó.

Tại các quốc gia kém phát triển

Lương trả cho đội ngũ tinh hoa này thường là không xứng đáng, danh dự của họ không được coi trọng, vì thế họ quay sang làm việc cho các tập đoàn tư bản nước ngoài, thậm chí bỏ đất nước sang lập nghiệp ở quốc gia khác. Tại đó họ tìm thấy vị trí là những chuyên gia hàng đầu cho dù thay vì phục vụ tổ quốc, họ phục vụ người trả tiền.

Và ở nước ta…

Chúng ta được xem là dân tộc trọng sự học. Trên thực tế điều đó không sai. Nhưng suốt nhiều năm qua con đường trở thành nhà chuyên môn lớn ở Việt Nam chỉ là bước khởi đầu cho sự nghiệp một con người. Cả về mục đích vật chất lẫn vị thế tinh thần. Một chuyên gia giỏi đến đâu chăng nữa cũng thua xa mọi mặt một quan chức đôi khi tiến thân bằng nịnh nọt. Tiền bạc dù quan trọng, cũng chỉ là một phần. Cái chính là nếu cứ ở vị trí chuyên gia, anh ta hầu như cũng là kẻ vô danh. Tiếng nói của anh ta chả có mấy ai nghe. Thậm chí nhiều phen tài đi kèm với tai hoạ. Thế là vô hình trung cả từ phía quyền lợi cá nhân, cả từ phía cơ chế xã hội đều định hướng công dân xuất sắc của mình tới cái đích cuối cùng là một chức vụ nào đó trong bộ máy quyền lực. Khi có một chức vụ nào đó anh ta mới thực sự yên trí, nhưng đến đây, thay vì củng cố uy tín của mình bằng kiến thức – một điều mà anh ta có muốn làm cũng không được nữa rồi (sự vụ hành chính, thù tiếp họp hành, viết những bản báo cáo nhạt nhẽo… nghĩa là trăm thứ việc vô bổ cuốn anh ta vào) – anh ta sẽ tìm cách leo cao hơn bằng đủ thứ mưu mẹo, tuyệt nhiên không cần đến những gì phải dầy công và trên thực tế rất tốn kém mới có được. Thế là, đáng lẽ chúng ta có một nhà khoa học, một chuyên gia, một nhà văn, một nghệ sĩ… đầy khả năng đóng góp lớn cho đất nước thì lại có một ông quan ngô ngô, ngọng ngọng, ăn không nên đọi, nói không nên lời chỉ biết ngậm miệng ăn tiền hay tìm cách ngăn cản người khác tiến thân một cách chính đáng, tức là làm những việc của một người tầm thường thậm chí trở thành kẻ vô lại nếu lóa mắt trước quyền lực và tiền bạc.

Khi một bậc tiền nhân chua chát thốt lên rằng: hình như trong bụng mỗi người An nam đều có sẵn một ông quan là ông muốn nói đến căn bệnh của nòi giống. Nhưng nếu bậc tiền nhân đó sống lâu được chứng kiến thực trạng xã hội của chúng ta thì hẳn ông sẽ thấy nhận xét trứ danh kia cũng mới chỉ đúng một phần.

• Tạ Duy Anh

Chuyện hài hước nhất thế giới 2008

Người đàn ông cao nhất thế giới Bao Xishun trong cuộc hội ngộ với người thấp nhất He Pingping. Ảnh: arbroath.blogspot.com

Một anh chàng Ba Lan đi “ăn nem” ở nhà thổ, bất ngờ gặp vợ đang làm việc ở đó và ngẩn ngơ hỏi nàng: “Em yêu, em đang làm gì ở đây?”. Đó là một trong nhiều câu chuyện hài hước hoặc kỳ lạ nhất thế giới năm qua.
> Ảnh lạ 2008

Một ngân hàng Kazakhstan tuyên bố tặng thẻ tín dụng khảm kim cương cho các khách sộp có thu nhập trên 300.000 USD. Một nhà kim hoàn ở Tokyo bận rộn vì rao bán bộ đồ ăn gồm 13 món được làm bằng vàng, với giá 1 triệu USD mỗi bộ. Khách hàng chủ yếu là những người Trung Quốc mới phất.

Tuy thế ở bang nghèo Bihar (Ấn Độ), dân tình chẳng cần cái đĩa nào cả bởi chính quyền khuyến khích dân chúng ăn chuột chống đói khi giá lương thực lên cao. Họ ca ngợi thịt chuột là món bổ dưỡng có thể thay thế cho gạo.

“Giải cứu” được phong là từ khóa đế vương ở Mỹ trong năm nay. Trong khi đó ở Nga, khó khăn về tài chính khiến lượng tiêu thụ vodka giảm mạnh. Hiệp hội Rượu quốc gia Nga cho hay dự trữ “nước cay” của quốc gia này hiện cao gấp 6 lần mức bình thường.

Một người đàn ông Ba Lan gặp phải cơn sốc lớn nhất trong đời, khi đi vui vẻ trong nhà thổ và gặp vợ làm việc ở đó. Cô vợ từng nói dối chồng là đi bán hàng để kiếm thêm, không ngờ bị chồng bắt gặp và hỏi: “Em làm gì ở đây thế”. Hai người đường ai nấy đi sau 14 năm chung sống.

Bất chấp khủng hoảng kinh tế, người ta vẫn làm những việc muôn đời đã làm và người đàn ông cao nhất thế giới năm nay biến thành ông bố cao nhất thế giới. Bao Xishun người Trung Quốc vừa có con đầu lòng.

Ở Italy, một tay mafia được nói câu tạm biệt với nhà tù, sau khi một tòa án ra phán quyết rằng anh này quá béo. Các viên cai ngục cho hay anh chàng nặng 210 kg không đi qua được khunng cửa toilet, và đó là lý do khiến anh ta được sổ lồng.

Tại Đức, hàng chục con tôm hùm trong một siêu thị – đáng lẽ kết thúc cuộc đời trên bàn tiệc – đã được cải tử hoàn sinh nhờ cái lưới quá tồi. Trong đêm, đàn tôm rùng rùng phá lưới và băng qua một cánh cửa sắt không khóa để đến với tự do.

Một hãng bia Canada đã nấu loại “bia đắng cho thời cay đắng”. Nhà hàng Sarah’s Smash Shack ở California thu 10 USD rồi cho phép khách hàng ném bát đĩa vào tường.

“Đó là 50 USD tuyệt nhất tôi từng tiêu trong hai năm qua”, một nhà môi giới bảo hiểm tên là Adam DeWitt, từng cùng vợ đập tan một đống đĩa, sau khi không được ngân hàng chấp nhận cho thế chấp nhà để vay tiền.

Hồi tháng 5, một nhà hàng ở Wall Street quảng cáo rằng họ sẽ bán loại bánh kẹp đắt nhất New York với giá 175 USD mỗi chiếc, làm bằng thịt bò Kobe, nấm cục đen, gan ngỗng và những chiếc lá bằng vàng thật. Bánh này, theo họ nói, để bán cho những người kinh doanh thua lỗ đang “mong một ngày mai tươi sáng”.

Con lợn thoát chết trong động đất giờ đã mắc bệnh ngôi sao. Ảnh: China Daily.

Một chú lợn – từng sống sót sau 36 ngày bị vùi trong đống đổ nát của trận động đất Tứ Xuyên – được bình chọn là con vật được yêu thích nhất trong năm. Nhưng chú ta đã nhanh chóng nhiễm bệnh ngôi sao: bị chỉ trích vì nằm ườn ra dưới ánh đèn sân khấu, ngày càng béo ịch và hay nổi nóng.

Một đôi tình nhân người Italy bị bắt quả tang đang quan hệ tình dục trong buồng xưng tội của nhà thờ ngay trong lúc phía bên ngoài đang diễn ra lễ mixa. Còn ở Anh, một cụ bà 105 tuổi kỷ niệm sinh nhật của mình bằng cách tiết lộ với các phóng viên bí quyết sống lâu: tránh sex.

Một viên thị trưởng Australia giật giải “kẻ sỉ nhục giới tính”, vì đã kêu gọi những phụ nữ thất tình và xấu xí đến thị trấn hoang vắng của ông ta, nơi số lượng đàn ông đông gấp 5 lần phụ nữ. Ông ta phát biểu: “Những cô nào không may mắn về nhan sắc, hãy đến Mount Isa”.

Mai Trang (theo Reuters)

Một căn bệnh xã hội cần được gọi đúng tên

Một lần, cách đây cũng đã gần mươi năm, một đồng chí có trách nhiệm hỏi tôi vấn đề xã hội trầm trọng nhất, bức xúc nhất của chúng ta hiện nay là gì? Câu trả lời của tôi khiến cho đồng chí ấy trầm ngâm: “Quốc nạn tham nhũng, đại dịch HIV-AIDS, ma tuý, mại dâm, nạn buôn lậu xuyên quốc gia… là những vấn đề xã hội nghiêm trọng đang được nói đến nhiều. Nhưng theo tôi, điều bức xúc nhất, trầm trọng nhất là một lối sống tệ hại đã trở thành thói quen của không ít người, đó là thói đạo đức giả, nói một đằng, làm một nẻo; trong hội nghị thì gật gù tán thưởng, ra quán trà thì dè bỉu, chê bai, trên diễn đàn thì cao đàm khoát luận những chuyện cao siêu, vào quán nhậu thì bàn mưu tính kế kiếm chác, lừa gạt ti tiện… Sự nguy hại khôn lường của nó chính là đã tạo ra một tập quán e ngại, lẩn tránh sự thật, chỉ thích cái nghe cái giả không dám nhìn thẳng vào sự thật, nói đúng sự thật, tự đánh lừa mình bằng cái giả đã quá quen tai. Tai mình, và nhất là tai cấp trên. Dần dần, không chỉ là quen tai, mà rồi cũng quen trong hành vi ứng xử và nguy hiểm hơn nữa là quen trong một nếp tư duy. Tôi nghĩ rằng, đây là một bệnh lý xã hội trầm trọng, và kéo dài, cần phải dũng cảm gọi đúng tên, để đấu tranh khắc phục. Câu trả lời ấy tôi bật ra ngay khi được hỏi vì nó đã nung nấu từ lâu, từ những quan sát, tiếp xúc, va chạm, kiểm nhận, suy ngẫm. . .

Chuyện đạo đức giả đâu phải là mới mẻ gì mà om sòm làm vậy? Vẫn là chuyện xưa cũ cả đấy thôi. Chẳng thế mà Uy viễn Tướng công Nguyễn Công Trứ đã tự lỡm mình: “Ban ngày quan lớn như thẩn, Ban đêm quan lớn tần mần như ma. Ban ngày quan lớn như cha. Ban đêm quan lớn rầy rà như con”. Thì cũng là một thứ đạo đức giả được thành thật phơi bày đấy chứ gì.

Nhưng để tự lỡm mình, chỉ ra được cái tếu táo của chính mình là vì con người ấy dám thật với mình, thật với đời. Và để có cái thật ấy, phải là nhân cách của người “cầm quân đến tài danh tướng, làm thơ đến bậc văn hào”.

Đó chuyện đời xưa. Còn chúng ta nay đang xây dựng Chủ nghĩa xã hội cơ mà. Thi hào Na-dim Hít-mét từng viết về Chủ nghĩa Xã hội: “Em hiểu không, Chủ nghĩa xã hội. Làm thế nào cắt nghĩa cho em. Đó là lúc tự do đã hóa thành muối ăn với bánh đậm đà. Thành lời thật trên môi ta nói. Thành lửa hồng trong bếp của ta” (Xuân Diệu dịch). Chủ nghĩa Xã hội đích thực đòi hỏi cái thật, nó đối lập với cái giả. Chính vì thế để cho cái giả len lỏi vào tận chân tơ kẽ tóc của cuộc sống, ngư trị trong kết cấu hạ tầng tâm lý xã hội thì đó là một trọng bệnh lý xã hội.

Không là trọng bệnh sao được khi có người mặc sắc phục cảnh sát giao thông, với xe moto, xe Jeep của Nhà nước trang bị cho… để đảm bảo trật tự, an toàn giao thông, giữ gìn phép nước thì lại trở thành nỗi kinh hoàng của dân với nạn mãi lộ công khai và trắng trợn của họ. Báo Tuổi Trẻ số 11.4.2000 chạy một dòng tít: “Không thể dẹp được mãi lộ trong cảnh sát giao thông?” đã dẫn ra lời của một người dân: “Mãi lộ với cảnh sát giao thông ngày nay đã là chuyện bình thường đến nỗi nhiều lúc trở thành đòi hỏi trắng trợn. Xe vi phạm luật lệ giao thông chỉ cần một gói Ba số, mười ba, mười lăm ngàn đồng là xong ngay. Có những cảnh sát giao thông cầm ngay tiền, thuốc giữa chốn đông người chẳng ngại ngùng e sợ luật lệ gì cả. Tôi là một người dân đã bao lần chứng kiến cảnh này mà lòng xốn xang tự hỏi kỷ cương xã hội đâu rồi.”

Không là trọng bệnh sao được khi có một dịch vụ làm “phao” rất rầm rộ và công khai để bán cho học sinh quay cóp trong các kỳ thi ở tất cả các cấp, khi cả một cấp ủy huyện nọ chuẩn bị cho những cán bộ chủ chốt của họ vào Tp. Hồ Chí Minh thi bằng Cử nhân luật đã “chu đáo” đến độ mua sẵn một máy photocopy hiện đại và một máy phát điện nhỏ chở lên xe mang đi. Để làm gì vậy? Để photocopy, hoặc dù có gần thì nhỡ đang photo bài giảng do “thầy” được thuê đi cùng làm hộ mà đúng lúc ấy bị cúp điện thì làm sao các “sĩ tử” của huyện nhà kịp nhận được bài giải mà chép! (báo An ninh thế giới). Ôi chuẩn bị thi “chu đáo” đến vậy thật có một không hai. Chẳng thế mà việc mua bằng, bán điểm, xin học hàm chạy học vị trở thành một nỗi ô nhục khiến cho vàng thau lẫn lộn, thật giả khó phân đâu là tiến sĩ thật, đâu là tiến sĩ rởm trở thành nỗi canh cánh trong tâm lý xã hội.

Thời cụ Nguyễn Khuyến loại “tiến sĩ giấy” “cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai. Cũng gọi ông nghè có kém ai”… với “cái giá công danh ấy mới hời” cũng đã từng bị lên án, nhung “đại trà” đến như bây giờ thì quả thật là chưa! Chưa là vì trước đây làm gì có cái cơ chế người đời “cử” trước “thi” sau. Người ta nói thi cử là tuân theo cái logic thông thường, chuẩn bị tri thức đủ để có khả năng đảm nhiệm những công việc đòi hỏi cần phải có những tri thức ấy. Và thi là để những cơ quan có thẩm quyền xác nhận thực lực của những người đã dày công chuẩn bị đón nhận những công việc mà họ có khả năng đảm nhận và mong muốn được đảm nhận. Ấy thế mà làm ngược lại với lôgic thông thường đó lại là một thực tế khá phổ biến trong việc lựa chọn và đề bạt cán bộ của ta hiện nay: cứ việc cử đã rồi nếu cần thì thi sau, đương nhiên là cũng có những căn cứ để dựa vào mà cử như quá trình công tác, lý lịch chính trị, kinh nghiệm tích lũy… Nhưng khi đã được cử rồi thì mọi chuyện thi sẽ rơi vào một tình huống khác. Vì rằng “Dứt khoát phải có thi rồi mới cử… Ngày nay, đa số cán bộ lại được cử rồi mới thi “. Thế mới có chuyện các kiểu chạy, chạy thầy, chạy hội đồng thi, chạy điểm, chạy bằng… “nhiều nhất là ở các trường kinh tế, quản trị kinh doanh, ở các lớp tại chức mở ở địa phương để cấp bằng đại học cho các quan chức củng cố ghế của họ. Bởi vậy mới có tình trạng người có bằng giả thì ngồi đấy, người có bằng thật thì thật thì thất nghiệp” (GS. Nguyễn Văn Chiển, Tạp chí Tia Sáng số 5.2000).

Bởi thế mới có những con số đau lòng: có đến 65% giám đốc và tổng giám đốc các doanh nghiệp nhà nước của xứ ta không có “khả năng đọc và hiểu được quyết toán tài chính hàng năm” cho nên mới có chủ trương “phải đào tạo lại đội ngũ giám đốc, tổng giám đốc này, nghĩa là phải giúp họ tiếp tục tồn tại và phát triển trong khi hàng vạn sinh viên được đào tạo chính quy và tốt nghiệp các trường đại học kinh tế có thừa khá năng đọc và hiệu quyết toán tài chính thì chẳng thể nào tìm kiếm việc làm được” (Báo Thanh Niên ngày 2-6).

Bởi thế mới có những chuyện thi cử đáng xấu hổ như một nghiên cứu sinh trả lời thầy hướng dẫn “thầy cứ góp ý kiến thoải mái, tôi sẽ báo thư ký của tôi nó sửa và viết lại theo đúng ý thầy”. Đáng sợ hơn nữa là cái cơ chế đáng xấu hổ ấy đã thấm vào đến tuổi trẻ học đường “chạy để được giỏi’ “cuộc chạy đua xin điểm để được… giỏi. Điều này diễn ra ở phần lớn, nếu không muốn nói là tất cả, số giáo viên đang dạy trung học phổ thông mà có con đang học lớp 12″. Bài báo đưa ra kết luận: điều đó nói lên rằng danh hiệu “học sinh giỏi” mà các em ấy đang có, là không thực (Báo Lao Động ngày 1.6). Tiêm vào tâm hồn tuổi trẻ học đường cái tâm lý chạy theo cái không thực đó thì không hiểu rồi đây khi chúng đảm đương cơ nghiệp của tổ tiên, của cha anh, chúng sẽ “chạy” theo con đường nào đây?

Có những căn bệnh bệnh xã hội mà những tiến bộ của y học thế giới đã hứa hẹn những triển vọng có thuốc chữa khỏi. Căn bệnh xã hội về “chuộng cái giả mà sợ cái thật” thì không thể chờ đợi ở y học mà cứu cánh của nó lại là sự dũng cảm nhìn vào sự thật, nói đúng sự thật điều mà đồng chí Phạm Văn Đồng đã từng cảnh báo về “tình hình nguy kịch không thể coi thường… Cần thấy hết tình hình, rút ra kết luận nghiêm khắc với ý chí cách mạng tiến công“(báo Nhân Dân ngày 15.5.1999).

• GS Tương Lai

Một thế hệ “Vô hồn”

Giang Chi

Năng động, thông minh, hiểu biết, giữ những chức vụ cao cấp trong các tập đoàn lớn với mức lương ngật ngưỡng… – đó là chân dung của một lớp doanh nhân thành đạt thời @. Nhưng đó chỉ là một phần trong con người họ – phần mà chúng ta nhìn thấy ban ngày. Còn thế giới về đêm của họ là một thế giới hoàn toàn khác mà có thể rất nhiều người trong chúng ta khó hình dung nổi. Cũng là họ đấy, nhưng là những tay chơi thứ thiệt trong trang phục Gucci, Prada với những cuộc nhậu nhẹt triền miên chốn nhà hàng, vũ trường – nơi một chai rượu có giá không dưới 1000 đô la, nơi đám dân “xăng pha nhớt” đang hàng đêm dật dờ tìm kiếm bạn tình theo kiểu quái dị; nơi họ đốt tiền vào những trận phê heroin hay mây mưa với đám ca ve cao cấp, và ở đó, ngay cả những chú chó cũng thời thượng không kém chủ nhân…Họ chính là những công dân thế hệ 7X của thế giới @ tại Nga – “thế hệ với thật nhiều tương lai và hứa hẹn. Sự khởi đầu của thế hệ này từng rực rỡ biết bao nhưng cuộc sống của họ lại uổng phí biết nhường nào”…Business World Portal xin lược trích từ cuốn “Vô hồn” một số đoạn nói về cuộc sống của những công dân “ cổ cồn trắng” thời thượng, sành điệu nhưng vô cảm, dửng dưng trước cuộc đời, những con người tồn tại như cỗ máy trong một thế giới mà bất cứ thứ gì cũng có thể được đem ra mua bán, đổi chác, kể cả tình cảm. Thông tin liên quan Văn học Nga: “hiện tượng Duhless” Sergei Minaev – Nhà văn Nga 7X: Chúng tôi là những kẻ giữa dòng Kỳ 1: Một cuộc nhậu nhẹt “Và tôi đến cái vũ trường – nhà hàng này. Mặc dù vẫn còn sớm, đâu đó khoảng chín giờ tối, nhưng bên trong, dân tình đã tụ tập khá đông. Tôi ngó nghiêng mọi người, bắt tay ai đó, hôn tay cô nàng nào đó và tiến đến quầy bar. Tôi gọi đôi ly whisky, tợp một hơi hết ly thứ nhất và cầm ly thứ hai tiến đến gian trong để nhìn xem có chuyện gì đang xảy ra ở đây. Gian phòng được bố trí theo một kiểu khá đặc biệt với nhiều lối đi từ các phòng khác nhau dẫn chung đến giữa gian. Các quầy bar được thiết kế trong hai gian phòng, còn tại ba phòng khác có gì đó giống như phòng đợi hay khu vực dành cho VIP đã được đám nhân viên quảng bá tiếp thị Matxcơva đổi tên cho phù hợp với kiểu Nga. Ở đó lù lù đám người quen của mấy tay quản lý nhà hàng, đám đàn bà con gái trông khá bắt mắt, bạn bè của mấy tay tổ chức hay đơn thuần là đám khách đang cần ve gái. Nói chung ở đây khá thuận tiện nếu tính đến sự quá tải thường xuyên của mấy phòng vệ sinh. Ở giữa gian, ban nhạc đang chơi trong khi dân tình nhảy nhót hay làm bộ ưỡn ẹo mà nếu xét về mặt tiêu chuẩn xếp hạng, chắc chắn cái đám người này không một ai có thể được lọt vào khu vực dành cho VIP. Nói chung, đó chỉ là đám dân say, hoặc nói đúng hơn là đám nhiều tiền rửng mỡ đang trở thành đối tượng chính nuôi sống cái nhà hàng này. Những kẻ như vậy không chơi bời, nhậu nhẹt nhưng lại rất muốn được nếm trải mùi đời trong đó, để có cái mà kể lại cho đám người quen ngớ ngẩn của mình về tất cả những câu chuyện lạ lùng trong cái thế giới phù thủy của Matxcơva về đêm này. Và để bước chân vào thế giới huyền diệu này, để được có mặt bên cạnh những Ksiusa, những Peti hay Ulian, đám đông này buộc phải mở hầu bao. Bất cứ một quán bar – nhà hàng nào ở Matxcơva mà nếu như ông chủ của nó là dân tỉnh lẻ đến từ chốn khỉ ho cò gáy nào đó đang muốn mở một nhà hàng – nơi mà đám nhà giàu rửng mỡ của Thủ đô thích đến để thưởng thức món đặc sản vùng sơn cước, cũng thường được xây dựng theo mô hình sau. Ban đầu, cuộc nhậu nhẹt chơi bời được tổ chức cùng với đám dân chuyên ăn đêm, những tay nghệ sĩ DJ hay đám đồng cô đồng cậu mô đen. Rồi tự dưng có thêm các quý bà nửa mùa đang vật vờ kiếm thêm vài liều “xịn” cho cuộc chơi đêm nay, hay theo cách gọi của tôi là đám gái thuộc diện “của giời cho”. Và dĩ nhiên là chẳng có mống nào trong những đám người nói trên có tiền trong túi. Họ có thể nốc sâm banh hay gọi dăm tách cà phê, song chẳng thể nào biến các ông chủ nhà hàng thành triệu phú được. Bù lại, họ có thể buôn chuyện theo lối “PR miệng”, để rồi câu chuyện này được truyền đi khắp thành phố với sự trợ giúp đắc lực của hệ thống đài truyền thanh mà thực tế nội dung của nó chỉ có bấy nhiêu chữ: “Có một cửa hàng được khai trương. Thực khách ở đó chỉ rặt người của ta”. Sau đó thì đám đàn ông rủng rỉnh tiền bạc tìm đến, và cái đám đàn ông này sẽ xuống tiền chiêu đãi các quý bà, quý cô ăn kiêng bằng những bữa tối đắt tiền giàu calo kèm thêm rượu vang hay sâm banh. Và như vậy, cái liên minh mới này chính là nguồn thu chủ yếu của nhà hàng. Duhless (dịch sang tiếng Việt là Vô hồn) – dày trên 300 trang – kể về cuộc sống của giám đốc một tập đoàn tư bản ở Nga vào thập niên 90, một kẻ ăn chơi không tên, một cư dân “ cổ cồn trắng” thế hệ 7X năng động, thành đạt nhưng chán chường tất cả những gì thuộc về thế giới thời thượng. Tác giả cuốn sách Sergey Minaev không ngờ rằng, tác phẩm của mình đã gây xôn xao dư luận tại Nga khi liên tục giữ vị trí quán quân trong bảng danh sách những cuốn sách bán chạy nhất. Điều thú vị là, tầng lớp độc giả của cuốn sách khá đa dạng, không chỉ có lớp trẻ trong độ tuổi 20-30 mà còn có các “thượng đế” tuổi teen, thậm chí là các cụ già hưu trí. Suốt từ tháng 3 cho đến tháng 12/2006, Duhless đã trở thành một “căn bệnh” có tốc độ “lây lan” một cách đáng sợ trong cộng đồng văn hóa đọc tại Matxcơva và Saint Peterburg. Bản dịch tiếng Việt cuốn Vô hồn sẽ ra mắt độc giả Việt Nam vào ngày 11/6/2007. Sách do NXB Trẻ độc quyền in và phát hành trên cả nước. Rồi đám khác lại đến theo cái hiệu ứng “PR miệng”. Lũ ngố nào đó mua tờ tạp chí hay xem truyền hình về đề tài cuộc sống của giới thượng lưu thành phố và mơ ước được đặt chân vào những chốn ăn chơi để rồi trở thành nguồn thu đáng kể cho nhà hàng. Họ sẵn sàng móc hầu bao chi đẹp cho các khoản ăn chơi để rồi kể lại cho đám bạn bè, người thân của mình về những bữa tối ở nhà hàng “ở đó, cậu biết không, chúng tớ ngồi cạnh một con ngố, ôi, ngố không chịu nổi! Chân thì cong nữa chứ!”, và nghiễm nhiên trở thành những thành viên cao cấp nhất ở quận mình trong vòng nửa năm tới. Dĩ nhiên, căn bệnh điên lây này sẽ diễn ra không chỉ một vài tháng và cứ lặp đi lặp lại mỗi khi có một nhà hàng tương tự như vậy mở tiệc khai trương. Và rồi cái mô hình này cứ lặp đi lặp lại mãi đến vô tận. Tôi đang đứng giữa gian phòng và gia nhập vào nhóm nam nhi ăn mặc com- lê bảnh chọe. Cái đám này chỉ chơi loại rượu đắt tiền, một vài gã hút xì gà và làm ra vẻ là thương gia hạng xịn. Trên thực tế thì họ đang đảo mắt ngắm xem là sẽ kết với ai đêm nay. Tôi chào một ai đó trong đám họ, rồi đám ấy lại giới thiệu tôi với một nhân vật nào đó, và tôi bắt chuyện một cách vu vơ hoặc làm ra vẻ ngô ngố lắng nghe nhận định của gã nửa người nửa ngợm nào đó về khả năng xảy ra khủng hoảng như năm ngoái. Rồi tôi cũng hùa theo bằng vài ba câu đại loại về tình hình kinh tế nước nhà. Trên tường đối diện với chỗ chúng tôi đứng có treo một chiếc gương to, và nó phản chiếu cả đám chúng tôi trong đó. Tôi nhìn vào gương và nghĩ rằng, nếu như cả đám quay lưng lại với chiếc gương, có lẽ tôi chẳng thể nhận ra bản thân mình trong số năm gã súc sinh đê tiên đó, bởi lẽ chúng tôi quá giống nhau, từ bộ com – lê kẻ sọc cho đến những chiếc ly rượu trong tay. Thậm chí cử chỉ, điệu bộ của chúng tôi cũng y hệt nhau. Điều duy nhất có thể giúp phân biệt lũ chúng tôi trong bức ảnh thu nhỏ ấy – đó là chiều cao của từng người, cho dù xét về khía cạnh này, chúng tôi cũng cao sàn sàn như nhau. Hoặc do cảm giác chung, hoặc do đã nốc vào bụng vài xị whisky, nhưng tôi vẫn cảm thấy rằng sự quan sát của mình là sắc sảo, cho dù thực tình mà nói, đó chỉ là một thứ cảm giác hoàn toàn ngớ ngẩn và được sản sinh ra từ cái thế giới nào đó của những đám người vô tính…” “… Sự ham thích đối với những chương trình giải trí như thế này đương nhiên chỉ xuất hiện ở cái đám khán giả với trình độ văn hóa lùn.  Tôi cứ nghĩ rằng, nếu như bóc trần cái bằng cấp học vị trung cấp của đám khán giả nơi đây, có lẽ sẽ cho kết quả rằng trình độ của các vị thực sự chỉ xứng đáng với những gì người ta giảng dạy năm thứ nhất trường trung cấp dạy nghề hoặc “chỉ số trí tuệ thấp hơn chiếc ghế đẩu”. Có nên nói chuyện với cái đám nửa mùa này về các tác phẩm nghệ thuật hay không, nếu như điều này chỉ được dẫn sơ sài ở vài trang cuối cuốn giáo trình trong chương trình phổ thông?  Mà chắc chắn là những điều này đã bị lãng quên lâu rồi. Thật nực cười, nhưng sự thật vẫn cứ là sự thật: trong các cuốn cẩm nang du lịch ở Nga chuyên hướng dẫn tour Paris và Milan với khoảng 50 trang mô tả về khách sạn, cửa hàng, vũ trường, người ta dành khá nhiều giấy mực đề nói kỹ càng về các mẫu quần áo thời trang mới, trong khi chỉ có vài ba trang lèo tèo đề cập đến giá trị văn hóa của những thành phố này.  Trên thực tế, mỗi một công dân Nga rất dễ dàng dung thứ cho bạn vì sự thiếu vắng địa chỉ viện bảo tàng Prado trong cuốn danh bạ kia và buộc tội bạn, nếu như bạn không chỉ ra trong đó địa chỉ của cửa hàng bán đồ thời trang “Prada”. Bởi vậy mà cái đám tín đồ của các chương trình văn nghệ văn gừng đang bị hút vào những tay họa sĩ, những nữ thi sĩ hoặc các người mẫu dính đầy keo dán. Cái này được gọi là “nghệ thuật Nga kiểu mới” mà cái tên khác có lẽ họ không biết, và bởi thế cho nên họ sẵn lòng thưởng thức vở ba lê của cái đám dở ông dở thằng này. Có ai đó vỗ vào vai tôi từ phía sau. Tôi quay lại. Té ra là Xasha – gã người quen của tôi, một chuyên gia trong lĩnh vực quảng cáo, một kẻ chơi gái có hạng và là một  tay ăn nhậu khét tiếng. Bên cạnh gã là hai cô bé khá dễ thương, trong đó có một em trông hay ra phết. Em này ngực to, chân thon đều đặn. Vào cái lúc đang say mèm thế này (trong suốt buổi trình diễn chó má này, tôi đã kịp nốc ba xị whisky), tôi chỉ có thể đánh giá được những cái thứ đó trên cơ thể cô nàng. Xasha bắt đầu nhảm nhí bằng câu “đủ rồi, không ngắm nhìn cái thằng đồng cô này nữa”, nhân tiện giới thiệu tôi với hai cô bạn gái và  quan tâm đến một trong hai gian dành cho VIP. Chúng tôi ngồi phịch xuống đi văng và  tôi để ý thấy rằng, cuối cùng thì mình cũng đã rời khỏi vòng kiềm tỏa của gã đại  diện thị trường truyền thông béo ú. Gã bồi bàn bê sâm banh và sushi đến mời tôi, tôi quẳng chiếc thẻ VIP cùng thẻ tín dụng vào cuốn thực đơn bằng da cho gã và nói chung là rất hả hê thỏa mãn với tình trạng hiện tại….” “…Và đám người quen của chúng tôi cũng quay trở lại. Chúng tôi tiến đến chiếc đi văng của mình. Mấy cô nàng sành sỏi nốc cả chai sâm banh ngay trước mặt lũ đàn ông chúng tôi rồi ngồi nhìn chúng tôi bằng ánh mắt gợi tình dâm dật. Tôi ngồi xuống cạnh cô em mà ngay từ đầu nhìn đã thấy hay mắt và hôn nàng. Cứ thế, chúng tôi làm cái trò sờ soạng, hôn hít nhau, cô nàng mơn trớn vạt quần áo của tôi và mở khuy áo, thò bàn tay có những chiếc móng dài xoa khắp ngực tôi. Tôi nhẹ nhàng mân mê đầu vú của cô ả và hiểu rằng, bữa tiệc tối nói chung là thành công. Tự dưng tôi cảm thấy muốn uống thêm chút nữa trước khi hú hí cùng nàng. Tôi rời mắt khỏi nàng để tìm thằng cha nhân viên phục vụ. Xasha đã mất hút cùng cô nàng thứ hai. Người ta mang thêm sâm banh đến. Chúng tôi cụng ly, và cô bé của tôi đang bắt chuyện. Cô nàng có vẻ hơi lúng túng, và cũng chẳng cần phải mào đầu, tôi đã kết với cô ta. Cô ta đưa tay luồn vào tóc tôi và bắt đầu nói rằng tôi và Xasha (chẳng hiểu sao cô nàng cứ gọi Xasha là Phedia) nói rất đúng và những điều đó thật là kinh khủng, rằng tất cả đám bạn gái của cô ta đều trở thành đám “nghiện ăn diện” (theo cách diễn đạt của cô nàng) và say mê nhãn hiệu “Gucci”, dù rằng cô nàng chẳng hiểu cái đếch gì về chuyện này và còn có các giá trị khác (ví dụ như chuyện tình dục chẳng hạn mà tôi để ý thấy), và nói chung cái mác “Gucci” cũng chẳng làm cô ta thích thú chút nào, có lẽ cô ả chỉ thích mua cái đồng hồ là xong thôi — mà cái này thì Xasha đang đeo. Tôi lắng nghe cô nàng và mỉm cười rồi lắc đầu, và mặc dù tôi biết tỏng cô nàng nghĩ gì, cần gì, trong người cảm thấy hơi bực bội khi nghe thấy những câu nhảm nhí hồ đồ này. Rồi bỗng dưng cô nàng chuyển đề tài Gucci sang chuyện khác: — Này, có lẽ chúng ta đi thôi anh! Tiện đường, ta sẽ ghé qua nhà con bạn em, em cần trả tiền nợ nó hôm nọ, mà ngày mai nó đã phải trả cho người khác. ANH CÓ MANG THEO HAI TRĂM ĐÔ LA KHÔNG? Cả cái đề tài này sao mà thối thế và đồng thời cũng chẳng đúng lúc tẹo nào khiến tôi cảm thấy kinh tởm. Một câu đề nghị chó má mà lẽ ra ngay từ sáng tôi nên quẳng cho cô nàng chỗ tiền này dưới cái vỏ bọc yêu đương vờ vịt. Nhưng bây giờ, đặc biệt là sau những ồn ào về “các giá trị khác”, việc quay trở lại với cái thứ người giả dối này có lẽ  là chuyện không thể nào xảy ra. Có cái gì đó vỡ vụn trong tôi khiến tôi chẳng còn muốn đi đâu cùng cô ả nữa, và tôi hiểu rằng, giải pháp tốt nhất lúc này là trốn chạy khỏi cô ta càng nhanh càng tốt, cho dù lúc này cả người tôi đang phừng phừng lửa dâm dật. Tôi gật đầu và giả bộ là mình cần phải chào Xasha trước khi ra về rồi đứng dậy và đi thẳng. Cô nàng mở túi xách và bắt đầu tìm kiếm cái gì trong đó. Có lẽ cô nàng đang muốn tút sửa lại chút cho ra vẻ sexy hơn, nhưng đối với tôi bây giờ mọi thứ chẳng còn nghĩa lý gì. Tôi quay trở vào gian chính và nghĩ về việc làm thế nào để chào từ biệt Xasha, kẻ đã thiết kế cho tôi cái bữa tiệc thật thú vị này. Không thấy hắn trong gian phòng, cạnh nhà vệ sinh cũng chẳng thấy. Tôi đảo quanh một vài gian VIP khác. Và đúng như tôi dự đoán, hắn đang ở trong một căn phòng VIP gần ngay lối đi tới quầy bar. Xasha đang nằm ngửa trên đi-văng, trong tay là điếu thuốc lá tắt ngóm, tay kia vuốt tóc một cô bé có mái đầu cắt ngắn. Ả này đang vuốt ve bú mút dương vật hắn ta. Tôi tiến đến gần, thậm chí còn không nghĩ rằng mình đang làm phiền hắn (tôi đang say khướt mà), và chờ hắn mở mắt. Tôi quan sát cô bé nằm bên cạnh Xasha và…hiểu rằng, mẹ kiếp, chẳng phải con bò cái nào sất, mà là hoàn toàn ngược lại. Một thằng cha trẻ tuổi nào đó với bộ mặt gian xảo lén lút, đang mõi tiền thằng bạn thân của mình, còn Xasha thì đang rên rỉ! Mẹ kiếp! Tôi có những thằng bạn tốt như vậy đấy. Rồi Xasha cũng mở mắt ra, mỉm cười với tôi và đặt hai ngón tay lên miệng thả chiếc hôn gió tặng tôi. Tôi vẫn thường áp dụng cái cử chỉ gượng gạo chỉ có diễn ra đâu đó bên bờ biển Pháp quốc mỗi khi chào hỏi đám gái gú. Còn trong trường hợp này, cái cử chỉ đó như muốn làm nổ tung cái đầu tôi. Chịu không nổi, từ phòng VlP, tôi chạy lướt qua quầy rượu hướng ra cửa chính rồi thoát ra ngoài phố. Tôi châm thuốc hút và cố tránh xa cái chốn quái đản này. Khi đã đi được khá xa, trong đầu tôi xuất hiện ý nghĩ bắt tắc xi đi về nhà. Tôi giơ tay vẫy xe, và lập tức, một chiếc tắc – xi màu vàng trờ tới. Tôi nghĩ rằng, chắc bây giờ mình lại đụng phải một gã lái xe hà tiện  bủn xỉn và tốt nhất là nên bắt một chiếc xe tư, tuy nhiên, chẳng hiểu sao vẫn cứ chui vào chiếc tắc -xi ngồi và dông thẳng. Dọc đường, tôi quan sát thành phố về đêm và nôn nao vì rượu, mắt như mờ đi, và tôi có cảm giác rằng wishky thật là nặng. Tôi cố lấy sức và nhìn qua cửa sổ, châm thuốc hút và nghĩ rằng, về bản chất, chẳng có điều gì xảy ra cả. Cuối cùng thì tôi cũng chẳng phải là loại đàn ông khốn nạn gì. Rồi tôi cũng chợt khám phá ra rằng, mình rất thích lượn lờ, lang thang trong cái thành phố này vào ban đêm, ngắm nhìn những ánh đèn, xe cộ, cả những đám gái điếm đứng bắt khách trên các con phố. Tiếp theo sau cái ý nghĩ về đám gái ăn sương này, tôi nhớ lại cô nàng trong nhà hàng, muốn phỉ nhổ vào cái thứ rác rưởi đó và nghĩ rằng, người đời nói đúng, các cô tiểu thư thủ đô thật thà chất phác ngàn lần quý giá hơn đám gái gọi cao cấp chân dài. Cảm giác trong tôi nói chung là khá mâu thuẫn nhau, đôi khi tôi có cảm giác mình thật hèn hạ, đê tiện và đôi khi lại cảm thấy buồn vô hạn. Và bỗng nhiên, tôi bật khóc. Thật tự nhiên, những giọt lệ cứ lăn dài trên má, tôi lấy vạt áo khoác lau nước mắt, hệt như một ả điếm ngoài ga tàu đang lau lớp cọ chải mi rẻ tiền bị nhòe trên mắt vậy. Cổ họng tôi khò khè và mũi thì lì xì lệt xệt. Thật lạ lùng, tôi có cảm giác mình giống như một kẻ mặt trơ trán bóng, vô liêm sỉ  và điều này chẳng khiến tôi ngạc nhiên chút nào. Còn để mà rơi lệ thì có lẽ chỉ là trong giấc mơ mà thôi. Dường như tôi đã nhìn thấy cả cái thành phố này hàng nghìn lần rồi, với tất cả những gì huyên náo và ồn ào, bừa bãi. Nơi đó có những ả điếm bán mình chỉ sau dăm phút hành lạc trong nhà vệ sinh hoặc sau mười lăm phút hú hí với khách chơi ở nhà — ở đâu không quan trọng mà nói chung là còn phụ thuộc vào nhãn mác đồng hồ bạn đeo trên tay khi đó. Nơi đó có những kẻ bán mình sẵn sàng hất đổ bất cứ mọi dự án hợp tác kinh doanh nào chỉ với mấy gờ ram cocain. Nơi đó có đám bạn bè sẵn sàng phản bội bạn chỉ trong vài tích tắc giữa hai lần nâng ly. Nơi đó có nạn đồng tính nam, cả về lý thuyết lần thực hành. Nơi đó có đám người dặt dẹo mang căn bệnh hủ lậu trong tâm hồn. Cứ mỗi một lần chờ đợi điều gì đó từ trong tâm hồn đám người xung quanh, và mỗi một lần như vậy, khi có điều gì đó tương tự xảy ra, tôi lại có cảm giác mình giống như một thằng khốn nạn. Có thể cảm giác như thế chỉ tồn tại ở những kẻ đã nướng hết sạch tiền bạc vào trò đỏ đen trên tàu với gã “bạn” đồng hành tình cờ. Dường như tất cả đều hiểu rằng, dính vào trò cờ bạc với kẻ lạ trên tàu là cầm chắc chuyện thua tới 99%, vậy nhưng, vì sao những kẻ này lại không dứt được ra khỏi cuộc đỏ đen như vậy để khi đã cháy túi, trong suốt một thời gian dài, họ luôn có cảm giác rằng mình thực sự là kẻ điên khùng, khốn nạn? Tôi ngồi trong tắc – xi, hút sang điếu thuốc thứ năm, lau nước mắt và nghĩ về tất cả những điều đã xảy ra. Trong một khoảnh khắc nào đó, ánh mắt tôi chạm vào mắt gã tài xế trong tấm gương hậu của xe. Gã hỏi tôi bằng cái giọng ngọt xớt: “Anh gặp chuyện gì vậy? Có cần giúp đỡ gì không?” Tôi thừa hiểu, gã hỏi để lấy lệ thôi, và tôi đáp rằng, chẳng có chuyện gì xảy ra sất, mọi chuyện bình thường. Gã còn len lén cố tỏ ra thông cảm với tôi, và rồi cuối cùng thì chiếc xe cũng đưa tôi về đến nhà. Bước ra khỏi xe, tôi chìa cho gã 200 rúp (giá trung bình từ trung tâm về đến nhà tôi), nhưng gã tài xế lại nói thòng thêm câu gì đó đại loại như “thường thì người ta cho tôi 300 kia”. Tôi định ném cho gã cái nhìn khinh bỉ, mà trong trường hợp này thì đó là điều có thể và chìa ra thêm một trăm nữa. Vừa bước tới cổng tòa nhà, một lần nữa tôi lại thầm cổ súy cho cái gọi là sự đê tiện, tầm thường, dung tục của thành phố này và để ý thấy tất cả sự ranh mãnh điển hình của đám vô sản xung quanh – cái đám sẽ áp tải bạn trong tình trạng máu me đầy người đến cái bệnh viện nào xa nhất trong vòng mười lăm phút, rồi sẽ an ủi bạn dọc đường và nhận tiền công lao động của mình từ đôi bàn tay cứng đờ của bạn với giá gấp đôi so với quy định. Tôi đi bộ lên tầng mình ở với những suy nghĩ như vậy rồi bước vào phòng, cởi giày, cứ nguyên xi cả quần áo như thế leo lên giường và nằm úp mặt vào gối. Chúc ngủ ngon, Matxcơva! (Còn tiếp)

Teen chat sex trên “dế”

Hiện nay nhiều teen chọn cách chatsex trên điện thoại di động để có thể “tự sướng” mà không sợ bị ai phát hiện.

Hình thức đa dạng

Hiện nay hầu như những chương trình chat trên điện thoại di động đều cho phép chia sẻ ảnh bằng cách tự chụp bằng camera của máy rồi send (gửi) trực tiếp qua nick chat. Có lẽ vì hình thức khá tiện lợi nên chat sex trên “dế” được khá nhiều teen lựa chọn và quay mặt lại với hình thức chat sex trên máy tính.

Một bạn trai tên L (trường DT) kể: ”Một lần em đang chat bằng nick trên điện thoại di động thì có một nickname lạ vào làm quen. Ban đầu cũng là chào xã giao rồi người kia bảo muốn cho em thấy mặt để dễ chat hơn. Em nghĩ cũng bình thường nên đồng ý.

Bên kia send qua cho mình, click vào OK thì hỡi ôi một thanh “của quý” hiện ra khiến mình choáng váng và tắt ngay nick chat. Mình không ngờ ngay cả trên điện thoại mà cũng có những teen nham nhở như thế. Ngay hôm đó mình tắt luôn và delete (xóa) chương trình chat trên di động để không gặp tình cảnh tương tự”.

Ảnh minh họa.

Khác với L là anh chàng B (trường NH), B chủ động đến với chat sex trên điện thoại di động vì nghĩ rằng chat trên máy tính dễ bị phát hiện nên chat trên “dế” là an tòan nhất. B mua cho mình một chú “dế” cực “xịn” để phục vụ cho việc online chat sex thay vì chat bằng máy vi tính như trước kia.

Chia sẻ file “đen”

Chính vì công cụ quá tiện ích của những chương trình chat trên điện thoại di động nên nhiều teen đã dần dần thả mình vào thế giới sex tràn ngập trên “dế”. Thậm chí các bạn còn chủ động down ảnh sex rồi nén file lại để chia sẻ cho nhau mỗi khi bạn chat có yêu cầu. Hình thức chat sex trên “dế” cũng không thua kém gì trên máy vi tính.

Anh chàng K (trường PL) cho biết: “Em thường ngồi chat trong lớp nhưng gần đây được thằng bạn chỉ cho cách chat sex trên điện thoại di động nên mình đã nhanh chóng cập nhật và bây giờ mình có thể chat ngay tại lớp học mà không hề bị phát hiện”.

Chat sex trên “dế” còn là nơi thế giới thứ 3 của teen hội tụ với nhau và chia sẻ những hình ảnh “mát mẻ” của bản thân. Anh bạn P (một teen đồng tính 17 tuổi) vô tư cho biết: ”Chat sex trên di động đôi khi còn là công cụ để em tìm bạn tình. Thế giới sex trên điện thoại di động cũng không thua kém gì trên máy vi tính đâu nhé!”.

Một buổi chiều chủ nhật bắt gặp một nhóm teen trong quán trà sữa trên đường VT, các bạn chụm vào nhau trên tay cầm những mẫu điện thoại di động cực “xịn” có chức năng wifi. Những tưởng các teen này đang trao đổi, bàn bạc chuyện học hành nhưng nào ngờ cả nhóm đang chat sex. Các teen chia nhau xem hình ảnh mà mình mới nhận được của bạn chat rồi cười hô hố.

Một thành viên trong nhóm cho biết: ”Chat sex trên “dế” không còn gì là lạ với nhóm tụi em. Ban đầu một đứa biết thế rồi cả nhóm cùng biết và tham gia. Thấy cũng hay hay!”.

Nghiện chat sex trên “dế” nên anh chàng Q (trường QT) phải trả hơn 50k một ngày vì online và gửi file ảnh cũng như nhận file liên tục. Q cho biết: “Ngày nào không online trên điện thoại di động thì thấy khó chịu nên đành vậy, tốn tiền nhưng cũng thỏa mãn được là dễ chịu rồi”.

“Hay”, “dễ chịu”, “không sợ bị phát hiện”…là những điều một bộ phận teen đang “hoan hỉ” khi chat sex trên điện thoại di động. Nhưng có lẽ các cô cậu đang ở lứa tuổi teen này quên rằng những hình ảnh “đen” ấy khi được nạp vào trí nhớ thì sẽ không dễ gì quên được. Bản thân chú “dế” và các tiện ích của nó không có lỗi, người có lỗi và sẽ phải lãnh đủ hậu quả tai hại của nó chính là teen.

Đây là hiện tượng mới khá phổ biến trong lứa tuổi vị thành niên. Thế nên các bậc cha mẹ và nhà trường cần có sự quan tâm, định hướng đúng đắn để trước hết bảo vệ chính con em mình và cũng là để hạn chế một hiện tượng có ảnh hưởng đến nhân cách sau này của các em.

Theo Mực Tím

Những sự kiện quốc tế nóng bỏng nhất năm 2008

Chỉ còn chưa đến 10 ngày nữa là năm 2008 sẽ khép lại. Trong năm qua, thế giới đã chứng kiến không ít những biến động và đổi thay lớn như cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, cơn ác mộng sữa nhiễm melamine hay lần đầu tiên có một tổng thống da màu ở cường quốc số 1 thế giới… Nhìn chung, trong bức tranh toàn cảnh thế giới năm 2008, chúng ta có thể thấy gam màu tối là nét chủ đạo, bao phủ gần như toàn bộ bức tranh.Hải Yến

Theo thông lệ hàng năm, VnMedia đưa ra một số sự kiện thế giới được xem là đáng chú ý nhất trong năm 2008 để bạn đọc tham khảo và bình chọn ra 10 sự kiện nóng bỏng nhất. Chúng tôi mong nhận được những bình chọn riêng kèm theo những phân tích, đánh giá của các bạn. Những bình chọn xuất sắc của độc giả sẽ được chọn đăng trên báo VnMedia.

1, Khủng hoảng tài chính toàn cầu

Cuộc khủng hoảng tài chính tại Mỹ âm ỉ từ năm 2007 đã chính thức bùng phát trong năm 2008 bằng một loạt vụ phá sản tài chính làm rung chuyển nền kinh tế thế giới. Chấn động nhất là vụ phá sản bất ngờ của Tập đoàn đầu tư Lehman Brothers, ngân hàng đầu tư hàng đầu trên thế giới với 158 năm lịch sử và trên 26000 nhân viên.

Phản ứng của các nhà đầu tư sau khi nghe tin Lehman Brothers phá sản.

Trước đó, một loạt các đại gia khác của nền kinh tế Mỹ như Countrywide Financial, Bear Stearns, IndyMac, Fannie Mae, Freddie Mac, AIG…. hoặc tuyên bố phá sản hoặc ngấp nghé trên bờ vực của sự phá sản.

Cuộc khủng hoảng tài chính hết sức trầm trọng của Mỹ đã bắt đầu lây lan ra khắp toàn cầu. Nền kinh tế thế giới bị thiệt hại hơn 30.000 tỷ USD, trong đó Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Mỹ là những nước phải hứng chịu nhiều nhất. Theo các chuyên gia, cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay là tồi tệ nhất kể từ cuộc Đại Suy Thoái kinh tế vào những năm 1930 của thế kỉ trước. Trước tình hình trên, chính phủ các nước phải ra tay can thiệp khẩn cấp bằng một loạt các biện pháp, trong đó có kế hoạch giải cứu được xem là lớn nhất trong lịch sử và biện pháp cắt giảm lãi suất mạnh. Tuy vậy, theo dự đoán của nhiều chuyên gia và các nhà lãnh đạo thế giới, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu sẽ còn kéo dài sang cả năm sau và chỉ được dập tắt vào khoảng giữa năm 2010.

2, Điều kỳ diệu mang tên Obama

Đêm 4/11/2008 có lẽ là ngày không thể nào quên đối với ông Barack Obama, với người dân Mỹ và cả người dân thế giới khi ông này đắc cử trở thành tổng thống da màu đầu tiên của nước Mỹ. Chiến thắng của Obama đã mở ra một trang sử mới cho nước Mỹ khi nó đã phá vỡ mọi rào cản về chủng tộc vốn đã tồn tại từ rất lâu ở nước Mỹ. Lịch sử sẽ nhớ đến Obama vì sự thay đổi mà ông đã mang lại cho thế giới. Chính vì thế, không chỉ người đân Mỹ và người dân trên khắp thế giới đều hân hoan đón chào chiến thắng của ông giống như đón chào một kỷ nguyên mới. Người ta đã gọi chiến thắng của ông Obama là một điều kỳ diệu, là một câu chuyện cổ tích.

Gia đình của ông Obama trong đêm chiến thắng 4/11.

Lúc này người dân Mỹ  đang trông chờ và đặt rất nhiều hy vọng vào việc tân Tổng thống Obama sẽ giúp nước Mỹ vượt qua cuộc khủng hoảng kinh tế đang hết sức trầm trọng hiện nay, đưa Mỹ thoát ra 2 cuộc chiến tranh dai dẳng không có lối thoát và nâng cao uy tín đang suy giảm nghiêm trọng của nước này trên trường quốc tế.

3, Scandal sữa nhiễm bẩn ở Trung Quốc gây chấn động thế giới

Tháng 9 vừa qua, người dân trên khắp đất nước Trung Quốc đã phải đối mặt với một sự hoảng loạn thật sự sau khi scandal sữa nhiễm bẩn của Tam Lộc – tập đoàn chiếm thị phần sữa bột trẻ em lớn nhất ở Trung Quốc – nhiễm hóa chất bị phanh phui. Theo thống kê của Bộ Y tế Trung Quốc, đã có 6 trẻ tử vong vì uống phải sữa nhiễm melamine và số trẻ bị bệnh liên quan tới sữa bẩn là gần 300.000 em. Vụ bê bối trong lĩnh vực an toàn thực phẩm này là vô cùng nghiêm trọng khi nó khiến hàng ngàn trẻ em, thế hệ tương lai của đất nước Trung Quốc, nhiễm bệnh. Ngoài ra, scandal này cũng khiến người dân Trung Quốc mất niềm tin vào sản phẩm trong nước cũng như vai trò quản lý của cơ quan chức năng.

Sữa nhiễm bẩn đang được tiêu huỷ ở Trung Quốc.

Chưa hết, sự hoảng loạn từ vụ scandal sữa nhiễm melamine ở Trung Quốc còn lan ra nhiều nước khi sữa nhập khẩu từ Trung Quốc có mặt trên khắp thế giới. Ngoài ra, vụ sữa nhiễm bẩn cũng đã giáng thêm một đòn đánh mạnh nữa vào uy tín của hàng hoá Trung Quốc trên thị trường thế giới vốn đã bị ảnh hưởng bởi một loạt scandal trước đó.

4, Cuộc chiến tranh 5 ngày giữa Nga và Gruzia

Quan hệ Nga-Gruzia vốn từ lâu đã “cơm không lành, canh không ngọt” do Tbilisi bất mãn với việc Nga ủng hộ 2 tỉnh ly khai Nam Ossetia và Abkhazia của nước này còn Moscow không hài lòng với việc Tbilisi thân Mỹ và phương Tây. Hai nước thường xuyên cáo buộc nhau gây hấn hoặc xâm phạm lãnh thổ của nhau. Căng thẳng giữa Nga và Gruzia đã leo thang thành một cuộc chiến ngắn ngủi kéo dài từ ngày 7 đến ngày 12/8 khi Tbilisi mở một cuộc tấn công vào Nam Ossetia nhằm giành lại quyền kiểm soát khu vực này. Hơn 2.000 người chết và hàng chục ngàn người phải sơ tán do pháo kích của Gruzia. Nga đã đem quân vào đánh trả và đẩy lùi quân Gruzia ra khỏi Nam Ossetia.

Quân lính Nga ở Nam Ossetia.

Hai nước chỉ ngừng chiến khi Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy đại diện EU đứng ra làm trung gian hoà giải. Tuy vậy, cuộc chiến này không chỉ phá hoại quan hệ Nga-Gruzia mà còn gây căng thẳng trong quan hệ giữa Nga với Mỹ và phương Tây.

5, Cướp biển Somali thách thức thế giới

Trong năm qua, tin tức về các vụ cướp biển hoành hành dữ dội ở ngoài khơi biển Somali, một trong những tuyến đường biển nhộn nhịp nhất thế giới, đã rộ lên không ngớt. Những tên cướp bị không chỉ được trang bị vũ khí đến “tận chân răng” mà còn vô cùng táo tợn và liều mạng, khiến các thương nhân lo ngại và quan chức nhiều nước phải đau đầu.

Cướp biển đang áp sát con tàu chở xe tăng của Ukraine.

Tính riêng trong năm nay, những tên cướp biển đã bắt giữ 83 tàu thuyền và thu về hơn 30 triệu USD tiền chuộc. Nguy hiểm hơn, những tên cướp biển này không hề sợ hãi khi phải đối mặt với hàng loạt tàu chiến được các cường quốc như Nga, Mỹ triển khai trong khu vực nhằm bảo vệ các tàu thuyền và chống lại hải tặc. Hai vụ điển hình mà bọn cướp biển gây ra là vụ bắt giữ một con tàu chở hơn 30 chiếc xe tăng của Ukraine và một con tàu chở dầu cực lớn của Ả-rập Xê-út. Vụ bắt giữ con tàu chở dầu khổng lồ của Ả-rập Xê-út đã khiến ngay cả Đô đốc Michael Mullen, Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, cũng phải thốt lên rằng ông cảm thấy “kinh ngạc” về khả năng của cướp biển Somali.

Có thế nói, cho đến lúc này, thế giới đang không kiểm soát nổi nạn cướp biển đang lộng hành ngoài khơi biển Somali.

6, Cơn cuồng nộ của tự nhiên

Hai thảm hoạ thiên nhiên kinh hoàng ở Trung Quốc và Myanmar xảy ra trong tháng 5 đã thực sự gây chấn động thế giới về mức độ tàn phá khủng khiếp của chúng. Đầu tiên là trận siêu bão ở Myanmar. Cơn bão Nargis đổ bộ vào Myanmar hồi đầu tháng 5 đã làm 138.000 người thiệt mạng và mất tích, hàng triệu người mất nhà cửa. Ngay sau đó, trận động đất mạnh 7,9 độ richter đã xảy ra tại tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc khiến hơn 87.000 người thiệt mạng.

Một em bé đang bị chôn vùi dưới đống đổ nát sau khi ngôi trường em học bị đổ sập trong trận động đất.

Ngoài ra, một loạt nước Châu Á, Châu Âu và Bắc Mỹ đã phải hứng chịu những đợt giá rét khủng khiếp. Tính ra, những thiệt hại vật chất do các thảm hoạ thiên nhiên gây ra trong năm 2008 phải lên đến hàng trăm tỉ USD. Ai cũng biết rằng một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các thảm hoạ thiên nhiên khủng khiếp nói trên chính là sự biến đổi khí hậu. Vì thế, cộng đồng quốc tế cần đẩy mạnh nỗ lực nhằm đạt được những thoả thuận cụ thể hơn và hiệu quả hơn về việc cắt giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính.

7, “Vụ khủng bố 11/9 ở Ấn Độ”

Khách sạn Taj sang trọng ở Mumbai là một trong những mục tiêu tấn công của bọn khủng bố hồi cuối tháng 11.

Cuối tháng 11, thủ phủ tài chính Mumbai của Ấn Độ đã rung chuyển bởi hàng loạt các cuộc tấn công khủng bố kinh hoàng và đẫm máu. Các khách sạn sang trọng, nhà ga đông đúc và nhà hàng đông người nước ngoài qua lại đã trở thành mục tiêu của các cuộc tất công. Toàn thành phố rơi vào hoảng loạn khi cuộc chiến giữa các lực lượng an ninh Ấn Độ và những kẻ khủng bố kéo dài mấy ngày đêm. Hàng loạt vụ tấn công khủng bố được ví như sự kiện 11/9 của Ấn Độ đã cướp đi sinh mạng của gần 200 người và làm bị thương hơn 300 người. Không những thế, cơn ác mộng Mumbai còn phủ bóng đen lên mối quan hệ giữa Ấn Độ và Pakistan, đẩy hai nước suýt rơi vào một cuộc chiến tranh. Loạt vụ tấn công vào Mumbai còn cho thấy chủ nghĩa khủng bố không hề suy yếu đi.

8, Khủng hoảng chính trị ở Thái Lan

Cuộc khủng hoảng chính trị ở Thái Lan đã bắt đầu từ cách đây 2 năm khi Thủ tướng Thaksin bị lật đổ trong một cuộc đảo chính không đổ máu cuối năm 2006. Kể từ mốc thời điểm đó, chính trường Thái Lan luôn trong tình trạng “sóng to, gió lớn” do mâu thuẫn giữa một bên là những người ủng hộ cựu Thủ tướng Thaksin và một bên là người chống lại ông này. Cuộc khủng hoảng này đã ngày càng trở nên trầm trọng từ tháng 8 năm nay khi những người biểu tình chống chính phủ (cũng là chống Thaksin) do Đảng Liên minh nhân dân vì dân chủ (PAD) dẫn đầu đã chiếm đóng Toà nhà chính phủ liên tục trong nhiều tháng với quyết tâm lật đổ chính phủ.

Biển người biểu tình tại sân bay quốc tế ở thủ đô Bangkok.

Tình hình căng thẳng đã lên đến đỉnh điểm bằng việc những người biểu tình tiến tới phong toả hai sân bay quốc tế quan trọng ở thủ đô Bangkok, khiến hàng trăm nghìn du khách mắc kẹt lại tại Thái Lan. Mọi việc chỉ tạm lắng xuống khi Toà án Hiến pháp Thái Lan ra phán quyết giải thể 3 đảng lớn trong liên minh cầm quyền đồng thời cấm Thủ tướng tham gia chính trường trong vòng 5 năm. Hôm 15/12 vừa rồi, Quốc hội Thái Lan đã bầu chọn Lãnh đạo Đảng Dân chủ đối lập Abhisit lên làm Thủ tướng mới của nước này, mở ra hy vọng về một thời kỳ ổn định ở đất nước Chùa Vàng.

9, Bộ đôi quyền lực “Medvedev-Putin”

Tổng thống Medvedev (bên trái) và Thủ tướng Putin.

Cuộc bầu cử tổng thống Nga hồi tháng 3 đã thu hút sự chú ý không chỉ của báo giới mà với cả nhiều người dân thế giới do Tổng thống Putin lúc đó là người vô cùng nổi tiếng và được nhiều người ngưỡng mộ. Người ta đã đặt ra không biết bao nhiêu câu hỏi về việc ông Putin sẽ làm gì sau khi hết nhiệm kỳ tổng thống và ảnh hưởng của ông đối với Nga sẽ như thế nào khi ông không còn là tổng thống nữa. Với việc ông Dmitry Medvedev, người được Putin chọn làm người kế nhiệm, đã giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử, trở thành tân tổng thống của nước Nga cùng với việc ông Putin được bổ nhiệm làm Thủ tướng, nước Nga đã có một cặp đôi quyền lực “Medvedev-Putin”. Dưới sự dẫn dắt của bộ đôi quyền lực này, nhiều nhà phân tích cho rằng nước Nga sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, khôi phục lại vị thế siêu cường đã mất sau khi Liên Xô tan rã.

10, Tranh chấp biên giới đẩy Campuchia và Thái Lan đến bờ vực của một cuộc chiến tranh

Đúng một tuần sau khi Preah Vihear – ngôi đền gây tranh cãi giữa Campuchia và Thái Lan – được đưa vào danh sách Những Di sản thế giới hồi tháng 7, cuộc tranh chấp xung quanh khu vực có ngôi đền trên giữa 2 nước đã bùng lên mạnh mẽ. Căng thẳng giữa Campuchia và Thái Lan bắt đầu gia tăng kể từ ngày 15/7 khi 3 người biểu tình Thái Lan xâm nhập vào bên trong ngôi đền Preah Vihear và đã bị quân đội Campuchia bắt giữ trong một thời gian ngắn. Ngay sau đó, các quan chức Campuchia cáo buộc khoảng 40 binh sĩ Thái Lan đã tiến sang lãnh thổ của mình. Tuy nhiên, sau đó họ đã nói rằng nguyên nhân của vụ “xâm nhập” trên chỉ là do các binh sĩ Thái Lan đã có sự nhầm lẫn về đường biên giới chính xác giữa 2 nước. Tiếp theo đó, cả Thái Lan và Campuchia đều cho triển khai hàng trăm binh sĩ của nước mình và vũ khí ngay tại khu vực biên giới giữa hai nước, đẩy tình hình căng thẳng giữa 2 bên có lúc lên đến mức báo động. Có thời điểm quân đội 2 nước đã chĩa súng vào nhau trong vòng 10 phút. Rất may là sau đó tình hình đã lắng dịu khi lãnh đạo hai bên đã có những cuộc tiếp xúc, thảo luận với nhau.

Một người lính Campuchia đang đứng gác ở ngôi đền cổ Preah Vihear.

Hiện hai bên đang nỗ lực giải quyết cuộc tranh chấp lãnh thổ thông qua những cuộc đàm phán nhưng vẫn chưa có bước đột phá nào đạt được trừ việc hai bên cam kết sẽ kiềm chế, không dùng vũ lực để giải quyết vấn đề.

11, Sóng gió trong quan hệ Nga-Mỹ

Mặc dù quan hệ cá nhân giữa Tổng thống Bush và Tổng thống Putin khá tốt đẹp nhưng quan hệ giữa Nga-Mỹ lại ngày càng xấu đi (Ảnh chụp hồi tháng 4).

Quan hệ Nga-Mỹ tiếp tục có một năm đầy sóng gió. Căng thẳng trong quan hệ Nga-Mỹ xung quanh kế hoạch lá chắn tên lửa của Mỹ ở Đông Âu đã được bắt đầu từ năm 2007 và tiếp tục kéo dài, trầm trọng hơn trong năm nay. Ngoài bất đồng về kế hoạch lá chắn tên lửa, Washington cũng đã khiến Moscow nổi giận khi ủng hộ Gruzia trong cuộc xung đột với Nga ở Nam Ossetia và việc Washington nỗ lực thúc đẩy tiến trình gia nhập NATO của hai nước láng giềng của Nga là Gruzia và Ukraine. Để trả đũa cho những động thái của Mỹ, Nga đã tìm cách thắt chặt quan hệ với những nước Châu Mỹ Latin vốn luôn được coi là sân sau của Mỹ bằng những chuyến viếng thăm cấp cao, những cuộc tập trận chung và những hợp tác quân sự, kinh tế, năng lượng.

12, Bão tố trong quan hệ liên Triều

Quan hệ liên Triều bắt đầu xấu đi kể từ sau khi Tổng thổng Hàn Quốc Lee Myung-bak lên nhậm chức hồi tháng 2 với cam kết sẽ thực thi một chính sách cứng rắn hơn với CHDCND Triều Tiên. Tổng thống Lee đòi hỏi Bình Nhưỡng phải thực hiện các biện pháp phi hạt nhân hoá bán đảo Triều Tiên thì mới nhận được viện trợ từ Seoul. Trước đây, Seoul cung cấp viện trợ một cách vô điều kiện cho Bình Nhưỡng. Căng thẳng trong quan hệ liên Triều tiếp tục leo thang sau vụ một binh lính của CHDCND Triều Tiên bắn chết một nữ du khách Hàn Quốc ở khu du lịch Núi Kim Cương. Ngoài ra, Hàn Quốc cũng làm CHDCND Triều Tiên nổi giận khi không có biện pháp ngăn chặn các nhà hoạt động của nước này giải truyền đơn chống chính quyền CHDCND Triều Tiên ở khu vực dọc biên giới giữa hai nước.

Bình Nhưỡng đã đóng cửa biên giới với Seoul từ đầu tháng 12.

Quan hệ “căng như dây đàn” giữa Hàn Quốc và Triều Tiên đã bước sang một giai đoạn mới khi Bình Nhưỡng tuyên bố đóng cửa biên giới đất liền với Hàn Quốc đồng thời trục xuất người Hàn Quốc ra khỏi khu công nghiệp chung của hai nước. Giữa hai nước còn liên tục xảy ra các cuộc khẩu chiến, đe doạ và chỉ trích lẫn nhau.

• Hải Yến

Đêm Noel “hứa hẹn” nhiều… thác loạn

Ảnh minh họa

Nhấc điện thoại gọi cho nhà nghỉ P.A trên đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) nói mình muốn đặt phòng đêm Noel 24 -12, tôi nhận được lời nói nhã nhặn: “Dạ, nhà nghỉ chúng tôi khách đã đặt kín phòng đêm hôm đó từ mấy ngày trước rồi”. Gọi cho một nhà nghỉ khác, một lời từ chối tương tự xuất hiện.

Cậu em họ đang học lớp 12 trường PĐP nhìn tôi cười cười: “Bây giờ mới đặt thì làm gì có phòng anh ơi. Mấy đứa lớp em nghe nói đã đặt trước đó cả chục ngày rồi. Phòng trường hợp sốt phòng như năm ngoái mà”.

Ngày lễ Giáng sinh bây giờ không chỉ là một sinh hoạt tôn giáo của người theo đạo Thiên Chúa giáo nữa mà đã trở thành một lễ hội chung của mọi người và được một số thanh niên coi đó là cái cớ để nghĩ ra những thú ăn chơi thác loạn đến rùng mình.

“Dại gì mà không… thác loạn”

“Cả năm mới có một ngày, dại gì mà không thác loạn”, đó là câu nói của một cậu chàng tên H. sinh năm 1990, tân sinh viên khoa quản trị kinh doanh của một trường đại học dân lập trên địa bàn Hà Nội. Anh chàng H. và cô bạn gái của mình đã lên trước kế hoạch ăn, chơi đêm Noel trước đến cả tháng. H. nói: “Năm ngoái, em còn đang học lớp 12, nên ông bà bô quản chặt lắm, tối Noel bị nhốt ở nhà học với gia sư đến phát ớn trong khi lũ bạn em làm đủ trò ở ngoài. Năm nay vào đại học rồi, ông bà bô “thả lỏng” nên phải tranh thủ đêm Noel chơi bời cho bằng bạn bằng bè”.

“Sự tranh thủ” của H được thể hiện ở “thời gian biểu” chơi bời đêm 24 – 12 của cậu kín đặc những hoạt động với đám bạn cậu ấm cô chiêu và với cô người yêu mới “tậu” được từ khi mới vào đại học. Trong cái gọi là danh sách những nơi “vinh dự” sẽ được H. và đám bạn cậu ghé qua trong đêm Giáng sinh, không hề thấy xuất hiện tên một nhà thờ nào mà lỗ tai tôi chỉ nghe lùng bùng nào những “đánh võng” với chả “lượn lờ” hết nhà hàng X đến vũ trường Y, và dĩ nhiên không thể thiếu nơi quan trọng nhất, nơi sẽ là “bến đỗ” nhưng chưa chắc đã “bình yên” sau mọi hoạt động huyên náo đó: nhà nghỉ.

Để chuẩn bị cho một buổi ăn chơi “thác loạn”, H và nhóm bạn đã gọi điện đặt trước 4 phòng nhà nghỉ cho 4 đôi từ cách đây mấy hôm. Giá tiền phòng dù đặt trước nhưng vẫn bị đội lên gấp đôi: 400.000 đồng/phòng. “Như thế vẫn còn là rẻ, nhiều nơi còn đòi giá gấp ba cơ anh ạ. Tối Noel năm ngoái nghe nói 5, 6 trăm nghìn/ phòng mà còn không có. Nhiều nhà nghỉ còn không cho đặt trước, họ găm phòng đợi lúc đó mới “chém” khách tới bến mà”, H nói với vẻ sành sỏi rất… ta đây!

Hình như “tư tưởng lớn gặp nhau” nên không chỉ nhóm của H. mà rất nhiều thanh niên trẻ khác cũng vạch sẵn ra cho mình kế hoạch “thác loạn” đêm Noel tương tự như vậy. Có lẽ nghe nhiều quá nên tự dưng thấy nó trở nên bình thường hay chính bản thân Q.G, một nữ sinh viên ngoại ngữ 19 tuổi thực sự có vấn đề về ngôn ngữ mà cô nói về từ “thác loạn” cứ như thể từ đó có ý nghĩa tốt đẹp lắm. Khi nói chuyện về kế hoạch đi chơi với người yêu trong “đêm Thánh vô cùng”, G. cứ nói như súng liên thanh: “Chúng em sẽ thác loạn chỗ này, sau đó sẽ chơi thác loạn ở chỗ kia” khiến tôi và cô bạn đi cùng không tránh khỏi những lúc phải quay đi kín đáo mỉm cười.

Nghe G. nói về “thác loạn” kể cũng thấy… thác loạn thật. Tựu chung lại, G. và bạn trai sẽ cùng nhau đi ăn ở một nhà hàng sang trọng mà đời sinh viên của cô chắc không có nhiều dịp được thưởng thức. Sau đó, họ sẽ hòa vào dòng người đến với Nhà thờ lớn cầu nguyện như một con chiên ngoan đạo và cuối cùng, chắc chắn, dù G. không nói thẳng ra nhưng ai cũng hiểu, cả hai sẽ tìm đến “bến đỗ bình yên” giống như nhóm của H. mà thôi.

“Chuyện đi nhà nghỉ đêm Noel giờ có gì lạ? Em nghe mấy đứa bạn nói nhóm thằng K. ở lớp A4 đêm Noel sẽ có màn ngủ giao lưu tức là sẽ trao đổi người yêu cho nhau ấy. Không biết có thật không hay là chúng nó chỉ đùa!”, đứa em họ của tôi nói nhỏ. Hy vọng đó chỉ là lời nói đùa những lúc bốc đồng của mấy cậu nhóc choai choai chứ nếu không thì thật… kinh khủng!

Hậu họa của thác loạn

Sau đêm Noel, năm nào chúng ta cũng phải nghe những con số giật mình: hàng trăm vụ tai nạn giao thông xảy ra trên toàn quốc cướp đi sinh mạng của không biết bao nhiêu con người mà hầu hết trong số đó sẽ là những chủ nhân tương lai của đất nước. Biết bao nhiêu gia đình sẽ mất đi con cái, biết bao nhiêu giảng đường, lớp học trống vắng những chỗ ngồi… Mất mạng vì những niềm vui trong chốc lát thì như thế liệu có đáng hay không?

Một bác sĩ đã cho người viết bài này biết một con số thật rùng mình: năm nào cũng vậy, khoảng thời gian từ một đến vài tháng sau Giáng sinh, Khoa sản bệnh viện nơi bà đang công tác cũng phải “giải quyết hậu quả” cho hàng trăm nữ sinh trong số đó không ít cô gái còn rất trẻ, thậm chí vẫn còn vị thành niên. Có trường hợp khiến vị bác sĩ này day dứt mãi: một cô gái mới 17 tuổi đi “phá chui” ở các cơ sở y tế ở ngoài và bị nhiễm khuẩn, đến khi khám tại bệnh viện thì đã quá muộn rồi, cô gái không bao giờ còn có thể trở thành mẹ được nữa. Nước mắt dù có tuôn rơi bao nhiêu thì cũng không thể giúp cô gái trẻ quay lại quá khứ được nữa.

Sau mùa Noel năm nay, ai có thể chắc chắn rằng bi kịch này không xảy ra với những cô gái như Q.G, với người yêu của anh chàng tên H? Có cô gái chàng trai nào đang dự tính cho một Noel “hết mình” với chả “tới bến” giật mình nghĩ đến cái gọi là “ngày vui ngắn chẳng tày gang”?

Theo